go_on_commenting (भरकटलेला)

कशी असते कविता?

2009-11-29T01:31:00.001-08:00

कविता ही बरणीतल्या मुरांब्यासारखी असते.
जेव्हा काहीच गोड ऊरत नाही तेव्हा चमच्याने काढून चवीने खायची असते.
कविता ही तुमच्याकडून लिहून घेत नसते
तर समोरच्याला काय आवडतं ते त्याच्या मनातलं काढून तुमच्यासमोर ठेवत असते.
कविता ही लॉकर मधल्या दागिन्यांसारखी असते
समारंभात घालून ती मिरवायची असते
म्हंटलं तर कविता अस्तित्वातच नसते
पण भारावून टाकणार्या भूतासारखी पुन्हा पुन्हा छळते

कविता ही फ़क्तं शब्दांचीच नसते

शब्दांमागच्या अर्थाची पणअसते

जमली कविता तर भावपूर्ण असते

नाही तर रद्दीचा तरी भाव पूर्ण घेते

मारुतीचा भाऊ!

2009-10-30T10:52:00.000-07:00

मारुउतीराया जन्मताच पळाला

सूर्याला म्हणे गिळायला!

हा त्याचा भाऊ आता भुकेपायी

गिळतोय सूर्याला प्रसिद्धीपायी!

आधुनिक अगस्ति

2009-10-30T10:24:00.000-07:00

अगस्ति ॠषिंनी जो सागर घेतला आत

तोच ऊलटी गंगा वाहवून बाहेर टाकला त्यात!

धन्य तो कॅमेरा, धन्य तो सबजेक्ट

द्रुष्टिभ्रम करणारा धन्य तो स्पेशल ईफ़ेक्ट!

काचेचा जिना

2009-10-25T11:29:00.000-07:00

काचेचा हा माझा जिना दिसतो किती छान

फ़ुटत कसा नाही तो वळवून बघतो मान!

वरती खाली तरंगल्याचा होतो की हो भास

चढता उतरता थकल्याचा ना होतो तो आभास!!

फ़्रॅंकफ़र्ट दिवसाचे /रात्रीचे

2009-10-24T05:36:00.000-07:00

एकाच नाण्याच्या दोन बाजू

फ़्रॅंकफ़र्ट शहर, किसमिस आणि काजू!

दिवसाचा उजेड बोलावतो

रात्रीच्या उजेडात लखलखतो!

चना चोर, भेळपुरी, मेगॅसाईझ

2009-10-24T05:29:00.000-07:00

येथे मिळेल जंबो साईझ भेळ

जंबो स्टॅंडवर ठेवलेली!

खूप खाऊन तहान लागली

तर पाण्याची पाईपलाईन

त्यातच आहे दडलेली!

राक्षसाचे केचप

2009-10-24T05:28:00.000-07:00

एका हट्टी मुलाला हवे होते केचप.

तेही एवढे की जन्मभर पुरेल असे.

त्याच्या आईने मग ते अशा ऊंचीवर ठेवले

की तो जन्मभर रहीला ऊड्या मारत!

हवय का एकच पीच?

2009-10-24T05:27:00.001-07:00

केशवसुत यांची क्षमा मागून!

एकच पीच द्या मज आणून

खाईन मी ते स्वप्राणाने

थुंकून टाकीन सगळा कचरा

विशाल त्याच्या बी बियाणाने!

राक्षसाचे कणिस

2009-10-24T05:25:00.000-07:00

राक्षसाचे कणीस कोणी देईल का मजला?

ऊंचावरती चढून दाणे देईल का खायला?

या कणसाच्या पोटात काय सांगू नका कुणाला?

अख्ख्या वस्तीत पाणी देतो प्रत्येक घराला!

"ग्लास"गो?

2009-10-24T03:58:00.000-07:00

प्यालात बुडाला प्याला

की कोंदणात ठेवलंय हि़र्‍याला!

कितीही दु:ख असो जीवाला

ह्या वादळी हवेत विसरायला!!

’ग्लास’गोत असलात तर

फ़ार दूर नको जायला!!!

भेट IIT ची

2009-10-23T19:33:00.000-07:00

झाडांची सावली येथे अभ्यासाला मिळते

द्न्यानाची भूक येथे पोटालाही देते

भविष्याची काळजी येथे कायमची मिटते

IIT तून गेल्यावरही पुन्हा भेटायची आस येथे आणते.

(IIT गेस्ट हाऊस, वनविहार, समोरील व्ह्यु)

2009-10-23T19:24:00.000-07:00

किडूक मिडूक जमवून संसार मांडला

कोंड्याचा मांडा करून रांधायला घेतला

डाळ तांदूळ भाजीचा पत्ताच कापला

ठिणगीशिवाय स्वयंपाक थंडाच राहीला

2009-10-23T01:09:00.000-07:00

स्पाईडरमॅन खूप पाहीलेत.

पण ओटावातील हे स्पाईडर शिल्प

आपल्या नजरेत कायमचे अडकलेय

हे फ़ार उशिरा कळले.

2009-10-23T01:04:00.000-07:00

या नवीन वर्षात एक नवा प्रयोग करू.

चिमटीत धरून आयफ़ेल टॉवर गरागरा फ़िरवू!

ठरविले तर काय नाही करू

अगदीच नाही तर दिवाळीचा फ़राळ करू.

पेन आणि कविता - २००९

2009-10-22T22:46:00.000-07:00

लेखणी तुटली तरी कविता सोडायची नसते.

विचार भरकटले तरी शब्दं मांडायची शिस्तं तोडायची नसते.

अर्थ नाही उमगला तरी अर्थहीन म्हणून हिणवायची नसते.

श्रोते भेटले नाहीत तर कविंनाच ती ऎकवायची असते.

2009-10-21T06:45:00.000-07:00

पार्टी

2009-06-05T06:40:00.001-07:00

Entrance ला रात्रीच्या अंधारातही चमकणारी रेडियमची पाटी "अपेक्षा - अनुराग" येणार्या प्रत्येक कारच्या हेड्लाईटला योग्य अंतरावर थांबवित होती. ड्रायव्हरशेजारचे दार अलगद उघडताच प्रथम ख्रिच्शन डायोर किंवा नीना रिकीचा दरवळ आधी बाहेर यायचा, मग डिझायनर सॅंडल्स आणि हिरेजडित नाजुक हातांपाठोपाठ तलम कपड्यांची सळसळ!ड्रायव्हर्च्या जागी असलेली एक भपकेबाज व्यक्ती झटपट त्या सळसळीबरोबर येऊन दोघांचे चार हात कधी नमस्तेला तर कधी शेकहॅंडला तर क्वचित हलक्याशा मिठीत जोडले जायचे.

एक एक करत सर्वं कपल्स आपली हजेरी प्रशस्त लॉनवर किंवा राजेशाही दिवाणखान्यात लावत होते. अपेक्षा व अनुराग हे होस्टच मुळी सर्वांना जातीने ड्रींक्स देत स्वागत करत होते. मुख्य डिनरला बराच अवकाश होता. आपसूकच छोट्या छोट्या घोळक्यात संवाद चालू होते.

"अपेक्षाला बरं जमतं या वयात अजूनही मिरवायला."
"तिला दुसरं काय काम असतं?"
"तसं कसं! नाही म्हंटलं तरी २५ वर्षे झालीत लग्नाला."
"मग अजून कशी पस्तिशीची दसते?"
"चल, पार्लरमध्ये जाऊन येते."
"पार्लरमध्ये तर तूही जाते मग तू का चाळीसची असून पन्नासची दिसते?"
"ते जाऊ दे. पण अनुराग अगदीच सीसी आहे"
"म्हणून काही ती पस्तिशीची दिसत नाही हं."
"तसं नाही. अनुराग तिला फ़क्तं तोंडी लावायला. सेलीब्रेट तर ती शॅंपेननेच करते."
"सुरुवात शॅंपेनने तर मेन कोर्स मध्ये कोण?"
"ते मी कसं सांगू? पाच कोर्सचे डिनर असेल तर?"
"खरं कि काय!"
"अपेक्षा म्हणजे आमच्या old बूर्झ्वा क्लबमध्ल्या उखाण्यासारखी!
गोविंदरावांबरोबर सिनेमा पाहिला सायको,
अरविंदरावांचे नाव घेते चिमणरावांची बायको!"

हास्याचा किलकिलाट! अजून एकदा, पुन्हा एकदा !
तर पुरुष मंडळी प्रामुख्याने शॅंपेनचा आस्वाद घेत अंदाज घेत होती.
" हा अनुराग म्हणजे काही कळत नाही. सदैव हसतमुख. worries कधी नाहीतच."
" लपवत असेल. हल्ली सामान्य असणारा माणूससुद्धा सुखी असण्याच्या acting मध्ये परेश रावलला मागे टाकेल"
"acting कुणिही दोन दिवस करेल. गेली पंचवीस वर्षे तो सुखी आहे हे मी माझ्या दु:खी नजरेने टिपले आहे."
"ते बघता बघता तुझे दु:ख वाढल्याचे मी पाहिले आहे. (आणि त्यामुळे तुझे दु:ख थोडे कमी झाल्याचे मी पाहिले आहे- एक कुत्सित कटाक्ष)"
"पुरे. लाकडं जाळण्याचा प्रकार थांबवा."
"लाकडं पूर्वी होती. आता रिफ़ायनरी जाळता येईल इतकं इंधन आहे."
"बरं एवढं जळूनही एक चिंता नेहमी. याचं कधीच कसं लफ़डं झालं नाही व झालं असेल तर कळलही नाही."
"अरे त्याला दु:ख झालं असेल पण कळलं नसेल"
" तसं कसं शक्यं आहे? आपल्यामध्ये असा कोण आहे ज्याच्याबद्दल आपल्याला काहीच माहिती नाही एकाही महत्वाच्या बाबतीत?"
" अरे आपण सगळे नजरांच्या दुर्बिणी लावून एक दुसर्याला दुरून पाहात गंमत करत असतो. कोणाची P.A., दुसर्याची client, कधी आडवळणाची air-hostess, कुणी सुटलय का यातून?"
" आता पुरे. नाव नका घेऊ. नाहीतर कलीयुगातले महाभारत व्हायचे."

तेवढ्यात announcement झाली.
मंडळी, अपेक्षा व अनुराग आपल्याला काही सांगू इच्छिताहेत.
शॅंपेनचे ग्लासेस एकाच दिशेने वळलेत. सर्वं नजरा एकाच ठिकाणी खिळल्या. काही डोळ्यांमध्ये मिस्किल छटा, तर काहींमध्ये ’आता काय नवीन’ चा बोजडपणा.

अनुरागने सुरुवात केली.

"२५ वर्षे! हो. आम्ही गेली पंचवीस वर्शे एकत्र आहोत. made for each other म्हणून नव्हे तर "MAD FOR EACH OTHER" गेल्या पंचवीस वर्षात आम्ही जितकं इतरांना पाहिलं तितकं त्यांच्या नजरांमध्ये आधी कौतुक, मग असूया, पुढे अविश्वास व शेवटी काहीतरी लपवतोय हे भाव पाहीलेत. मी जितकं बोललो तितकं त्याच्या उलटं लोक समजायला लागले. माझी प्रगती, माझा पैसा, माझी decisions, सगळ्यांकडे संशयाने बघायला लागले. हळुहळू या सर्वांपलीकडे जाण्यासाठी बोलणं कमी झालं, हास्य वाढलं. शेकहॅंडनंतर ’excuse me’ म्हणून दूर सटकणं आपसूक यायला लागलं. professional life चा मुखवटा वापरून personal life वेगळं झालं. तरीही एकदा बोलावसं वाटलं. पण मला नाही तर अपेक्षाला. तेव्हा तिच्यासाठी ही दिलखुलास मोकळी पार्टी.आज बोलेल ती. ऎका तुम्ही. ऎकल्यानंतर ठरवा तुम्हीच काय ते!"

नाजूक हातांनी पदर सावरीत अपेक्षा सर्वांसमोर बोलायला उभी राहीली. काजळ लावलेल्या काळ्या नजरा पांढर्या डोळ्यांनी तिला बघू लागल्या. एकडे मिशीत लपलेल्या कुतूहलात कान टवकारले सर्वांचे!

"मी अपेक्षा!. नावच माझं अपेक्षा. मग मला छोट्या छोट्या बाबतीत अपेक्षा असणं हे काही चुकीचे नाही. लहान असल्यापासून पाहतेय लग्नं झालं परिचयातल्या कोणाचही की माझं नाव त्यांच्या प्रत्येक वागणूकीत दिसायचं. नवरा व्हायच्या आधी त्याला तिच्यातलं सौंदर्य दिसायचं. तिचा लोभसवाणा स्वभाव, सहवास हवाहवासा वाटायचा. तिला भेटण्यासाठी कुठलही निमित्तं तो ओढून ताणून आणायचा. तिचाही जीव सुखवायचा. तिलाही ते त्याचं रुंजी घालणं फ़ार फ़ार आवडायचं. हळुहळू त्या पाहण्यातून जेवणाची, मुलं झाल्यावर त्यांना नीट ठेवण्याची अपेक्षा दिसायची. तिचीही परिस्थिती काही वेगळी नसायची. काही बाहेर जायचं म्हंटलं की ्खर्च होणारे पैसे समोर दिसायचे. मुलांच्या भवितव्यासाठी "नको" शब्दानं ओठांवर ठाण मांडलेलं असायचं. काही विकत घेऊन वाचायचं, काही छंद जोपासायचा हे तर मुळी Dictionary तून गेलेलच असायचं.

नावे बदलली, वेळ काळ बदललेत, सांपत्तिक स्थिती बदलली पण परिस्थिती तीच होती. तेव्हाच मी एक निर्णय घेतला. जितके काही माझे परिचयातले होते, मित्रं होते, ओळखीचे होते,त्यांच्याबरोबर एक एक करून खडा टाकला. हो. पण त्याआधी मी चक्कं hypnotism शिकले. तेही लपून छपून पण पक्की शिकले.

प्रत्येकाला मी एकेकट्याला बोलावलं. माझी मोहक offer दिली. समज आपलं virtual लग्नं झालय. त्याची विकेटच उडायची. मग मी दर २० मिनीटांनी २-२ वर्षे त्यात add करायची. हिप्नॉटीझमच्या प्रभावाखाली त्याचा नवरा म्हणून role बघायची. प्रत्येकाने कल्पनेतला जो अनुभव दिला त्याचं नाव पळसाला पानं तीन. तीच गुर्मी, तीच अपेक्षा, नवरेपणाचे तेच ते हक्कं, स्वामित्वाची भावना! ते मला नको होतं असं नाही. पण त्यातलं मित्रत्वाचं व ममत्वाचं नातं केव्हाच गेलेलं होतं. ओलाव्याचा मागमूसही नव्हता.. hypnotism संपेपर्यंत मला ऊटीच्या थंड प्रदेशातून सहारा वाळवंटात गेल्याचा अनुभव यायचा.

मी हळुहळू निराश व्हायला लागले.. पण तरीही लळत लोंबकळत ईच्छाशक्तीवर मात करत रुटीन चालूच ठेवले.. आणि अचानक एका प्रवासात अनुराग भेटला. तोही रेल्वेच्या कंपार्टमेंटमध्ये आणि दिवसा!. माझ्याशी तर बोलायलाही तयार नव्हता. त्याच्याच गुर्मीत. कामाच्या नशेत. पुस्तक वाचणं व लिहीणं. मोठ्या प्रयत्नांनी त्याला बोलतं केलं. नकळत सवयीने hypnotism वापरायला सुरुवात केली. आणि काय आश्चर्य! जसजशी वर्षे पुढे जायला लागलीत त्याच्यात मित्रत्वाचे धुमारे जूनच फ़ुटायला लागलेत. कामाच्या व्यापाखाली दबून जाण्यापेक्षा माझ्याबरोबर मी म्हणेन तेव्हा यायला तयार! तेव्हाच विचार केला हाच तो!

Exactly २५ वर्षांचा प्रवास तेव्हा २५० मिनि्टांच्या सहवासात केला तोच आज पूर्ण झालाय. आणि हो, ज्या काही comments तुम्ही सर्वांनी केल्या आहेत, सीसी अनुरागपसून ते सायकोच्या उखाण्यापर्यंत, तेही मासलेवाईक नमूने मी डोळ्यांखालून व कानांवरून आधीच घातलेत. तेव्हा माझी निवड सार्थ केल्याबद्दल सर्वांचे आभार. ही पन्नास मिनिटांची कहाणी पंचवीस वर्षी सुफ़ळ संपूर्ण!"

पार्टी संपली ईतरांची पण अनुराग व अपेक्षाची पार्टी सुरुच आहे अजूनही. विश्वास बसत नसेल तरीही!

partी

2009-06-05T06:40:00.000-07:00

होमवर्क आणि एक्सरसाईझ

2009-04-29T21:22:00.000-07:00

शाळेत कोणताही धडा कितीही interesting असला तरी त्याची मजा लगेच निघून जायची त्यावरील exercises पूर्ण करताना! रिकाम्या जागा भरा, जोड्या जमवा, विरुध्दार्थी शब्द द्या, reference to context लिहा, थोडक्यात मुद्देसूद लिहा आणि काय काय तो अत्याचार! पण आता जर real life based धडा घेतला तर ह्याच exercises किती interesting होतील पहा. एक झलक !

रिकम्या जागा भरा :
१) आईने सांगितलेले काम स्वत:हून _________ करणार.(बाबा/ मुलगी/ कामवाली/ आईच)
२) दुपारी अचानक खाली पडून बशी फ़ुटली ती____________ मुळे! (वारा/ हलगर्जीपणा/ मांजरीचा धक्का)

जोड्या जमवा :

१) नवरा ----------------- परधार्जिणी
२)मुलगी-------------------असून अडचण नसून खोळंबा
३)कामवाली----------------कसा बाई यांना वेळ मिळतो चकाट्या पिटायला
४)नातेवाईक---------------सांगून रजा घेईल तर शपथ!
५)मित्र---------------------ठरवून येतील मदतीला तर नवल

Reference To Context लिहा:
a) या घरात माझं कुणी ऎकेल तो दिवस शेवटचा.
b)सांगून बाहेर जाणं ही पध्दत फ़क्तं आमच्या माहेरीच!
c) हा रंग मला खुलून दिसतो.
d) मी सांगितलं म्हणजे नाहीच ऎकणार.
e) मुलगा आहे, राज्याभिषेकाशिवायच सिंहासन चालवतोय.

थोडक्यात लिहा :
i) चोरून पाहीलेला सिनेमा
ii) वाचवलेले पैसे
iii) पहिला खोटारडेपणा
iv) दुसर्यांचा वेंधळेपणा
v) नसती उठाठेव
v) लष्करच्या भाकर्या

खालील प्रश्नांची उत्तरे मुद्देसूद लिहा :
१)जर माझे तुझ्याशी लग्नं झाले नसते तर काय झाले असते?
२) मुलगा नक्की कोणाचे व किती चांगले(?) गुण घेऊन मोठा होतोय?
३) तुमच्या आईचे कुठे चुकले (किती वेळा व कोणत्या वेळेला)
४) तुझ्या वडिलांनी जर वेळीच मदत केली असती तर मी (कुठल्या) कुठे (म्हणजे नक्की कुठे?) पोचलो असतो?
५) माझं ऎकलं असतं तर किती फ़ायदा झाला असता.

शब्दांचा गुंतावळा

2009-04-29T20:04:00.000-07:00

माणूस कशात गुंततो? एखादेच स्मितहास्य, वेगळे असे समर्पक वाक्य, नजरेच्या कप्प्यातून दिसणारी एक चोरटी झलक, ओझरताच होणारा हळवासा एक स्पर्श, टाळ्यांनी मिळालेला उत्फ़ूर्त प्रतिसाद, की डोळ्यातून ओसंडणारा स्निग्ध भाव, मुग्धाळलेल्या चेहर्याचा एक flash-back, अजून पुढे बोल ना सुचविणारे अविर्भाव, कशाकशाचे म्हणून नाव घ्यावे?
मजा अशी आहे की शब्दांचा गुंता करणारा त्यातून सरळपणे निघून जातो आरपार . आपल्या स्त्रीसुलभ हालचालींनी केशकलाप नीट करणारी मोहिनी नंतर केसांचा गुंता करून तो अलगद खिडकीतून बाहेर टाकणारी पण सहज होते नामानिरळी. पण नजरेत अडकून शब्दात फ़सणारेच फ़ार गुंता करतात आयुष्याचा! बरेच जण धारदार शब्दांची करवत अशी काही चालवतात की डोळ्यात पाहण्याचा व तदनंतर अडकण्याचा प्रश्नच उदभवत नाही. तर काही अतिउत्साही डोळ्यांकडे किंवा डोळ्यांमध्ये न बघताच शब्दांचा दांडपट्टा असा काही चलवतात की त्यात अडकण्याचा कुठे मागमूसही नसतो. एकतर्फ़ी लिहीलेल्या प्रेमपत्रांमधून शाळा कॉलेजचे विद्यार्थी प्रेमाच्या नाही तर प्रिंसीपॉलच्या जाळ्यात अडकतात. लग्नानंतर "जबाबदारी घेतो" हे दोन शब्दं आयुष्यभर पेलावे लागतात.
कितीही कलंदर असला कलावंत तरी contract च्या शब्दांच्या चौकटीत अडकून प्रतिभा पणाला लावतोच. "शब्द दिला" म्हणून प्रेमात किंवा मैत्रीत नुकसान करून घेणारे नेहमीच बघत आलोय आपण पण मी त्याला शब्द द्यायला चुकले म्हणून हळहळणार्या व्यक्तिही कमी नाहीत या जगात.
निबंध म्हंटला की ५०० शब्दांच्या चौकटीत अडकायचो. कादंबरी म्हंटली की ५०० प्रिंटेड पानांच्या जंजाळात कादंबरीकार वर्षभर तरी अडकतोच.नाटकात किंवा सिनेमात अडकणारे नट आपण नेहमीच पाहतो पण dailogue लिहून देण्यासाठी आपापल्या खोलीत काम संपेपर्यंत अडकवून घेणारे dialogue writers या दुनियेत आहेतच.

कमी पडलेत शब्द तर कविता
जास्तं सुसंबध्द केलेत तर लेख
पसारा मांडला शब्दांचा तर दीर्घकथा
वाहवत गेला समुद्रासारखा तर कादंबरी!

शब्दच ते पण त्याची रुपे किती?
जिव्हारी लागला तर बाण
हसवलं तर डायलॉग
फ़सवल तर थाप
थिजवल तर शाप
चिंब भिजवलं तर भावनात्मक लेख
विचार करायला लावलं तर कोडं
लिहायला लावलं तर विचारांच झाड

लहान मुलांसाठी बडबड गीत
सासरी जाणार्या मुलीच्या आईसाठी डोळ्यांचे "डबडब " गीत
प्रेम सफ़ल जाले तर तरंगवणारे काव्य
प्रेम विव्हळ झालात तर गझल
प्रेम उगाळत राहिलात तर लैला मजनू

कॅलीग्राफ़ीतूनही खुणावणारे शब्दंच!
neon signs मधून लक्श वेधून घेणारेही असतात शब्दंच.
वक्तेही बोलणार असतात "दोन शब्दं"
दु:खात धीर देतात थोरा-मोठयांचे "चार शब्दं"
वादविवाद झाला तर वाढतो शब्दाने शब्द
पण तरीही शेवटी आपल्याला नि:शब्द करतात ते शब्दच!

गरम गरम

2009-04-29T07:36:00.000-07:00

का असं नाही होत? जेव्हा आपल्याला भूक लगते तेव्हा आपण लगेच काहीतरी गरम गरम करून खातो तसं जेव्हा काही लिहायची भूक लागते तसं लगेच instant का नाही सुचत? विचारांची कढई तापलेली असते, पेनची शाई तेलाचं काम करते, कागदाच्या बेसनात भिजवून विचाराची भजी का नाही तळून घेता येत?

तसं तर आपल्या डोक्याच्या कपाटात कोणत्याही ईतर कपाटात नसतील ईतके जिन्नस अनुभवाच्या गाठोड्यांमध्ये साठवून ठेवले असतात. फ़क्तं गाठी सुटत नाहीत. वस्तू नीट ठेवलेल्या नसतात. जर वस्तू मिळाल्यात तर त्याला कॉमेंटस आणि टॉंन्टस ह्याची जी फ़ोडणी बोलताना मिळते ती लिहीताना मिळत नाही. समोरच्याची appreciative नजर आणि तिची लिंबू कोथिंबीर त्यावर पिळून मिळत नाही. हे सगळं मिळालं तर योग्य वेळेची डिश मिळत नाही. शिवाय वा! किंवा काहीतरीच असे चमचे पाहिजे खताना तेही जरा दुष्प्राप्यच असतात.

तरीही माणसं लिहीत असतात त्याला लोक शिळंपाकं समजून तोंडी लावतात, अर्धवट खाऊन ्फ़ेकून देतात. क्वचित आवडलं तर मनात ठेवतात आणि पुढला पदार्थ तितकाच चांगला झाला नाही तर नावं ठेवतात. शेवटी पोटाची भूक विचारांची भूक ही मणसाला नवीन नवीन पदार्थ करायलाच लावते. चुली वेगवेगळ्या पेटतात, तेल तूप ओतायचे थांबत नाही, डाळी बेसन, वाटून यायच्या थकत नाही, मग वेगवेगळ्या भाषांची कांद्याची भजी बरी बंद होतील?

2008-10-30T09:24:00.000-07:00

2008-10-30T02:55:00.000-07:00

एक झुरळ! ज्याला पाहताक्षणीच एकतर "ई" किंवा "त्याला ठेचा पायताणाखाली" हेच शब्दं कानी पडतात! पण हेच झुरळ जर दिमाखदार स्टेनलेस स्टीलच्या स्वरूपात, चकचकीत फ़िनीशमध्ये जर आपल्यासमोर कुणी आणून ठेवले तर?
तर तो एक object de art ठरतो. दिवाणखान्यात शोभून दिसतो. कुठून आणला ह्याची चौकशी करायला भाग पाडतो. नसेल पटत तर पुन्हा नीट पहा! दिसतेय काही ऊणीव त्याच्यात? मिळतोय काही दोष त्याच्यात ? नाही ना!
मग ह्या दिवाळीला ह्याचेच ग्रीटींग तुम्हा सर्वांना पाठवतोय.

आणि एकटा झुरळच का? अजून काही मासलेवाईक नमुने पाठवतोय. बगळा आहे, टोळ आहे

शहाम्रुग आहे

आणि चक्क एक फ़ुलांमधला रस पिणारा भुंगाही आहे. त्याचे पंख , त्याचा आणि अविर्भाव , सर्वच वेगळं आहे. असा भुंगा असेल तर फ़ुलालाही मजाच येईल.

हाच तो माशाचा डोळा जो अर्जुनाने भेदिला द्रौपदीसाठी!

दिवाळीच्या अनोख्या शुभेछ्छा!

हेमंत_सूरत

चेहरा

2008-09-13T05:07:00.000-07:00

पायवाटेवरील धुळीत त्याच्या फ़ताड्या पायांची छाप पडून त्याचे अस्तित्व जमिनीला जाणवायचे. त्याच्या मागून येणार्यांना वार्याच्या झुळूकेतून त्याच्या घामाचा दर्पं यायचा. त्याच्या येण्याने व जाण्याने वाटेवरली कुत्री पडल्या पडल्या फ़क्तं डोळे किलकिले करून त्याचे अस्तित्व नोंदवायची. त्याच्या चेहर्यावरच्या रेषा कुणालाही कधी जाणवल्यात असे समोरच्याच्या डोळ्यांतून कधी झिरपले नाही. चालतानाची लकब कुणी मान वळवून बघावी अशी तर नव्हतीच नव्हती. कपडे घातलेले आहेत ते उपचार म्हणून! त्याच्या एकंदर अविर्भावावरून तो कशासाठी जातोय, कुणासाठी जातोय याचा कुणालाच थांगपत्ता लागत नव्हता.
विचार आपल्या मनात आपसूक येतात व येतच राहतात, जुने विचार मागे सरून पुढले विचार येतात त्या यंत्रवत परिपाठाप्रमाणे त्याची पावले पुढे पडत होती. पुढली झाडे मागे जात होती. दूरचे ठिपके मोठे होत होत त्याच्या सावलीत नाहिशी झालेत. पुढे उगवणारा सूर्य दिवसाचा क्रम आटोपून मागे सरत होता. त्याच्या पाठीला चिकटलेला उजेड हळुहळू निसटून अंधारात चाचपडत होता. त्याचे डोळे मात्र होते तेथेच होते. विचार होते तेथेच थांबले होते. नाही म्हणायला डोळे एकाच गोष्टीत खोलवर रूतले होते, अंधारात! त्या डोळ्यांना हेही जाणवले नाही की गावकोस ओलांडून भर संध्याकाळी तो एका घरासमोर यंत्रवत थांबला होता.
घर कसले ते! चार भिंतीत पाच कोनाडे ठेवलेले. दोन चुलींवर अर्धवट सरपण जळत पाण्यात टाकलेले मूठभर धान्य शिजायला कुरकूर करत होते. पोटाला भूक नसल्यागत घरचा धनी दरवाज्यात फ़तकल मारून बसला होता. मिणमिणत्या दिव्यात एक करपून गेलेली स्त्री होते नव्हते ते समोरच्या डब्यांमधून शोधून भांड्यात लावत होती.
घरच्या धन्यासमोरून हा वाटसरू आरपार निघून समोर जातोय तर न राहवून त्याला हटकले,"अहो पावणं, थांबा की जरा". पहिल्या हाकेत नाही पण तिसर्यात त्याने मान वळवली. क्षण दोन क्षण नीट थांबून पाहिले. तो ह्हरवलाय हे जणू तो त्याच्या डोळ्यातून हाक मारणार्याला सांगत होता. "अहो पावणं, मागं फ़िरा. बसा जरा घटकाभर. दोन घास खाऊन मग पुढे कुठं जायच तर जावा!"
आत्तापर्यंत फ़क्त शरीर चालत होतं तेही थांबल आणि मनाबरोबर स्थीर झालं. दोघेही एकमेकांसमोर बसलेत. घरच्या धन्याचं हळी मारणं, त्याच बसणं, हे घरातल्या स्त्रीच्या कानानं हेरलं होतं. आता तिच्या हालचालींना वेग आला. चुलीत दोन लाकडं जास्तं शिरलीत. फ़ुंकणीतून हवा अजून ओतली. भांड्यातल्या पाण्याला उकळी फ़ुटली. डाळ तांदूळ रटरट आवजात नाचू लागलेत. दिव्याची ज्योत मोठी झाली. घरातल्या वस्तूंना उजेडात आकार आला.
तीन थाळ्या जमिनीवर पसरल्यात. ऊनऊन भात व डाळ त्यावर विराजमान झाल्यात. बाहेरची मंडळी थाळ्यांसमोर आली. हात व तोंडाची गट्टी जमताच समोरची डाळ भात नाहीशी होऊ लागली. हळुहळू वाढण्याचा आवाज नाहीसा झाला. थाळ्या रिकाम्या झाल्यात. ढेकर देण्याच्या आवाजाने त्यावर शिक्कामोर्तब झालं. चूळ भरून हात धुतल्याच्या आवाजाने पावले दारापाशी येऊन थांबल्याची ग्वाही दिली. थोड्याच वेळात दाराजवळ सहा पावले येऊन बसलीत. दिव्याच्या अंधूक होत चाललेल्या प्रकाशात तिघांचेही चेहरे त्रुप्तं जाणवत होते. त्यातल्या एका चेहर्याचे ओठ हललेत व काही शब्दं हवेत फ़िरू लागलेत. दुसरीकडून हलकासा प्रतिसाद येऊ लागला. जेवण देणारी ती स्त्री अजूनही फ़क्तं कानांचाच वापर करीत होती. त्या दोघांच्या बोलण्यातून तिने ताडले की येणारी व्यक्ती चित्रं काढते. चित्रांच्या शोधात तो माणसे शोधू लागला.
माणसांच्या चेहर्यात त्याला माणसे दिसेनात. जितकी जास्तं माणसे त्याने पाहिलीत, तितकी ती त्याला चेहर्यांपासून दूर वाटली. त्यांना सुरकुत्या नव्हत्या तर अपेक्षांचं जाळं होतं. डोळे नव्हतेच, त्या जागी तर अत्रुप्त ईच्छांच वारूळ होतं. नाकाच्या जागी समोरच्या व्यक्तीच्या स्वार्थाचा दर्प येत होता. हसण्यातून फ़सवेपणा जाणवत होता. कान फ़क्त आणि फ़क्त स्तुतीसाठीच हपापलेले होते. केसांच्या जागी खुजं कर्त्रुत्व (?) झळकत होतं. गळा तर सगळा भूतकाळाच्या आठवणीत रूतला होता. डोकं निव्वळ खोटेपणाने भरलं होतं. चेहरा मुळी त्याला दिसलाच नव्हता. चेहरा नाही म्हणून चित्र नाही. चेहर्यासाठी तो वणवण भटकत होता.
त्याची व्यथा जाणवताच घरातल्या स्त्री-पुरुषामध्ये समाधान पसरले. हो, होता आमच्या घरात एक चेहरा! तू म्हणतोस तसा. निरागसतेचा चेहरा, स्वार्थापासून दूर, आशेच्या जवळचा व प्रेमाला हपापलेला. पण तोही काही वर्षांपूर्वी आमच्यापासून दूर गेला, तोही कायमचा! आमचा एकुलता एक मुलगा.
त्या दिव्याच्या इवल्याशा प्रकाशात त्या माऊलीने घरातली एक छोटीशी पेटी ओढली. त्यातले एका किशोरवयीन मुलाचे कपडे बाहेर काढलेत. त्याच्यासाठी वापरात असलेला कंगवा, काजळाची डबी, तो खेळत असलेले काचांचे तुकडे, धातुच्या रिंगा, सर्व काही त्या चित्रकारासमोर ओतले. हळुहळू ते आई-बाप मुलाच्या आठवणीत रमलेत व दु:खाच्या सुखात न्हात निद्राधीन झालेत. थिजलेला तो चित्रकार वाटसरू दरवाज्याशीच अंग आडवं टाकून झोपेला शरण गेला पण मनाशी काहीतरी निर्धार करून!
सकाळी लख्खं उजाडलं तेव्हाच घरातल्या मालक मालकिणिने आळस देत, शांत झोप घेतल्याची ग्वाही देत आजूबाजूला पाहिलं तर तो पाहुणा दारापाशी नव्हता. त्यांनी लगबगीने दाराबाहेर येऊन पाहिले तर -
रांगोळी, काचा, कवड्या, काजळ, रिंगा व रंगीत चिंध्यांचे मिळून एक अमर चित्र तयार झालं होतं त्या मुलाचं! त्याला डोळे होते, नाक होतं,ओठात हसू भरलं होतं आणि आईवडिलांसाठी असलेला अमाप करुणेचा एक चेहरा पण होता!

कवि अनिल

2008-04-13T04:08:00.000-07:00

मित्रहो, कवि अनिल ह्यांच्या काही दशपदी माझ्याकडे आहेत. त्यातील काही पाठवतोय. त्यांची CD पण आहे. ती ऎकताना वेगळीच अनुभूती होते. मी माझ्या काही मित्रांना CD पाठवणार आहे gift म्हणून. ज्यांना वेगळी CD हवी आहे त्यांनी ह्या पत्त्यावर संपर्क करावा. अर्थात हा काही publicity stunt नाहीय. फ़क्त बर्याच वेळेस असं होतं की आपल्याला एखादी गोष्ट हवी असते पण कशी व कुठून घ्यावी हे माहीत नसते म्हणून ही सोय केली आहे.

सौ. आशावती देशपांडे, 88, west park road, Dhantoli Nagpur - 440012
एका CD ची किंमत आहे रुपये शंभर . पोस्टेज वेगळे. D.D. १०० रु.ची "सौ. आशावती देशपांडे " ह्या नावाने पाठविणे.
e-mail : deshpande.nagpur@gmail.com

तुझ्याविना

कितीक काळ हालला
असा - तुझ्याविना
कळे न श्वास चालला
कसा तुझ्याविना

दहिवरल्या प्रहरातून वाट
पाहते पहाट
बहर गळे दरवळला
कसा तुझ्याविना

लवथवत्या पानावर गहिवरते
भरदुपार
ज्वरभरला दिवस ढळे
कसा तुझ्याविना

तमामधुन सावकाश उजळे
आकाश निळे
चळे उदास चंद्रमा
कसा तुझ्याविना

तार्यांचा धरून भार रात्रिस
उरते न त्राण
स्मरणावर प्राण जळे
कसा तुझ्याविना

स्वप्नबीज

थोडी जाग थोडी नीज
अधांतरी स्वप्नांचे बीज
काही द्न्यात काही भ्रांत
किंचित व्याकुळ
किंचित शांत

थोडी बाहेर थोडी आत
किंचित पहाट किंचित रात
थोडी ऊब थोडे गार
केव्हा स्मित केव्हा सुस्कार
काही धीट काही भीत
थोडी हार थोडी जीत

अंमळ रुसवा अंमळ प्रीत
काही गुणगुण काही गीत
थोडी जाग थोडी नीज
अधांतरी स्वप्नांचे बीज

कवि अनिल

2008-04-11T21:34:00.001-07:00

कवि अनिल

अचानक धनलाभ तसा कधीकधी अचानक celebrity लाभ होतो. मित्राच्या मुलीच्या लग्नाला जाण्याचा मुहूर्त साधला. सूरजकुंड्च्या आलीशान हॉटेल मध्ये रहाण्याची व्यवस्था. प्रशस्त रूम्स. रूम्सच्या मधोमध तळे त्याबाजूला पेंडॉल. रोषणाईची जय्यत तयारी एका बाजूला चालू. मला फ़िकीर मी कोणत्या रूममध्ये आणि माझ्याबरोबर कोणती व्यक्ती येणार? नागपूरच्या माझ्या मित्रांपैकी की कोणि अनोळखी? मग गप्पा कोणाबरोबर मारणार?
मित्राने सांगितले तू काळजी करू नको. आत्ता इकडे तिकडे फ़ीर. संध्याकाळी सांगतो कोण आहे तुझ्याबरोबर. दिवस फ़िरण्यात घालवला. थोडे trinkets घेतले. रात्रीच्या जेवणाआधी मेसेज मिळाला देशपांडे सर तुझ्याबरोबर आहेत. मी आनंदाने उडालोच. म्हणजे कवि"अनिलांचे" चिरंजीव? हो पण त्याचे काय? त्यांची identity तर department of architecture चे head ही होती. अतिशय प्रोफ़ेशनल approach. disciplined व्यक्ती. सगळ्यांना त्यांच्याबद्दल नितांत आदर. architecture चे subjects शिकवावे ते त्यांनीच. खूप काही बोलायचे मनात साठवून मध्यरात्री शिरलो function आटोपून रूममध्ये तर नशिबाने ते जागेच होते.

"सर, मी आज जरी प्रोफ़ेसर असलो तरी बहात्तर ते सत्त्याहत्तर तुम्हाला हेड म्हणून पाहीलेय. तुमच्याशी तेव्हापासूनच बोलायची ईच्छा होती पण शक्य झाले नाही. आज विचारायची ईच्छा आहे की मला तुम्ही कवि "अनिलांचे" चिरंजीव म्हणून सांगा की कवि अनिल केव्हा आणि कशा कविता लिहायचेत?"
"मला खरं तर हे आवडलं की तुम्ही ईतरांप्रमाणे हे नाही विचारले की मी का कवि नाही झालो. माझे बाबा सारखे फ़िरतीवर असायचे खास करून नागपूर ते दिल्ली या रूटवर. त्यांची फ़र्स्टक्लास कोचअमध्ये वरचा बर्थवरची जागा रिझर्व केलेली असायची. रात्री बसलेत बर्थवर की मग कविता लिहायला सुरूवात व्हायची. त्यांच्या बर्याचशा कविता ह्या वरच्या बर्थवरच्याच आहेत. पण success rate 50%. कारण अर्ध्या तरी वेळेस त्यांना ओळखणारा कोणि तरी भेटायचाच. मग कसल्या कविता अन कसलं काय. गप्पांमध्येच वेळ निघून जायचा. पण घरी आल्यावर माझी आई त्यांना विचारायची," किती कविता केल्यात?". मग केली असेल तर कवितावाचन व्हायचे. त्यात करेक्शन्स, मॉडिफ़िकेशन्स वगैरे सोपस्कार होऊन ती पूर्णत्वाला यायची. खासकरून दशपदी हा प्रकार त्यांनी ट्रेनमध्येच जास्तं लिहीला?"

"दशपदीची एखादी खास आठवण?"
"हो. त्यांची शेवटची दशपदी ही नेमकी नऊ ओळिंची होती. त्ती पूर्ण करण्यासाठी तमाम रसिकांना आवाहन केलं. खूप जणांनी response दिला. पण मनासारखी पूर्तता होत नव्हती. शेवटी मान्यवर विजया राजाध्यक्ष यांनी नोट केले की नऊ ओळींमधली शेवटची ओळ मुळी दहावी ओळ होती व नववी ओळ missing होती. त्यानंतर काम सोपे झाले. माझ्या वडिलांना दशपदीत शेवटची ओळ आधी लिहून मग नववी ओळ लिहायची सवय होती. "

"ते हातांनी लिहायचे की typewriter वर लिहायचे घरी?"
" हातांची व खास करून बोटांची एक गंमत आहे. आप्ल्या बोटांची टोके ही फ़ार sensitive असतात. डोक्याशी जर त्यांचे जमले तर बोटेच लिहीतात असे वाटते. पण त्यासाठी डोके, विचार व लेखणी ह्यांचे synchronization व्हायला हवे."
" हा त्याबद्दल परवाच्याच एका संगीत सरिता कार्यक्रमाची आठवन आली. त्यात एका संगीत तद्न्याने सांगितले की प्रथम आम्ही वाजवतो मग विचार करतो की काय वाजवतोय. मग आम्ही विचार करतो की काय वाजवायचे आहे आणि मग दुसर्या stage मध्ये त्याप्रमाणे वाजवतू. पण खरी कसोटी असते ती तिसर्या stage ची की तेव्हा आम्ही बोटांनी वाजवतो विचार आणि वाजवणे एक्साथ होतं. ती खरी परमानंदी टाळी!"

गप्पांमध्ये घड्याळ मध्यरात्रीचे किती वाजलेले दखवतंय इकडे दुर्लक्ष झाले आणि शेवटी एक CD gift मिळाली कवि अनिलांच्या दशपदींची !
सूरतला आल्यावर ऎकताना ब्रह्मानंदी टाळी लागली आणि अर्थापलीकडचे अर्थ एक एक करून पाझरू लागले. बोल होते :

कितीक काळ हालला असा तुझ्याविना
कळॆ न श्वास चालला तुझ्याविना

दुसरी दशपदी :

थोडी जाग थोडी नीज
अधांतरी स्वप्नांचे बीज

पंखी खुपसून चोच
एक पक्षी निजलेला

शिरा

2008-04-11T20:10:00.000-07:00

नागपूरकडची एक (वेंधळी) देशस्थ फ़ॅमिली. स्थळ किचन. वेळ (नेहमीचीच) घाईची. दोन व्यक्तिंना तीन ठिकाणी जायचेय कारण एकाला उशिर झालाय नेहमीप्रमाणे.

" अरे देवा जाताना साखर खाऊन जा. समोरच्या डब्यात आहे वरच्या फ़ळीवर. खायचं नाव घेतलं आहे तर साखर तरी खाऊन जा,"
"कशाला नाट लावतेस. मला ब्रेडच हवी. ए सुमा, तो तवा काढ. मी वरनं तूप काढते ब्रेडसाठी."
" हे काय, तव्यावर ब्रेडऎवजी साखरेच्याजागी हे कसलं पीठ ओतलय? त्या धांदरट दिलप्याचाच काम असणार हे. "
" हे बघ ते जळतय पीठ का काय ते. आता ह्या दिलीपला फ़ोनवर आत्ताच बोलायचं काही अडलं होतं का? "
"आई, तूप वरून काढताना थोडं सांडल बघ. काही तव्यावर, काही जमीनीवर."
"थोडं काय गधडे, तो तवा भरला बघ तूपाने. आता काय करणार त्याचं?"
"ओत ते भाजलेलं पीठ ह्या परातीत."
"मी वेगळी काढून ठेवलेली पीठी साखर कोणि ढापली? ह्या परातीत ठेवली होती."
"हे त्या शालूचच डोकं असणार. पहायचं नाही काही नाही अन टाक म्हंटलं तर टाकायच परातीत. आता ती साखर विरघळली असणार त्या पीठात"
" अरे कोणितरी मीरी म्हणून वेलची कुटून ठेवलीय ह्या डबीत. हा बघ हा अजय खेळतोय त्या डबीशी मघापासून. दे रे ती डबी. काढलं बाई झाकण ह्या गुलामाने. अरे अरे काय करतोस हे. ती वेलची पूड फ़ेकली त्याने त्या पीठात."

" हे घर आहे की बाजार. ब्रेड दिसत नाहीय, तूप सांडलय, साखर लपलीय आणि आता वेलची पूडही नासवलीन. ओत हे सगळं त्या दिलप्याच्या घशात आणि जा म्हणाव interview ला."
"या अजयकडे बघ. तोंडात बोकणा भर्लेला दिसतोय कसलातरी. आणि हसतोय लबाड."
"आई, हा अजय बघ, तोंडात बोट नाही घालू देत मला काय खातोय ते काढायसाठी. हे बघ अजून एक लपका हाणला त्याने परातीतला."
" बघू मला त्याने काय खाल्लंय ते. नाहीतर पोट बिघडेल त्याचे. अरे वा!. हे तर फ़र्मासच झालय. उगाच नाही ह्या नखरेल कार्ट्याची खुषी दिसतेय ती. तू पण बघ एक घास खाऊन."
" आई ह्याला काय म्हणायच?"
" हा सगळ्यांच्या पोटात सहज शिरतो आणि आवडीने तेथे राहतो म्हणून ह्याचे नाव ठेवू या आपण "शिरा".

तर अशा रितीने देशस्थांनी शिर्याचा शोध लावला.
पण patent मात्र कोकणस्थांनी घेतले आणि धूम फ़ायदा केला देशाचा.
(सर्व देशस्थं आणि कोकणस्थांची क्षमा मागून. हो नाहीतर कोणी माझ्यावर दावा ठोकायचा.)

बडबड गोष्टी

2008-03-29T00:55:00.000-07:00

बडबड गोष्टी
बडबडगीते असतात तशा ह्या बडबडगोष्टी! छोट्यांच्या तशाच मोठ्यांच्याही आवडीच्या! हां आता तुम्ही मोठे नसाल तर तुम्हाला नाही आवडणार ही गोष्टं वेगळी. छोटे असाल तर अजून सांगा म्हणणार. तर काय मग तुम्ही छोटे़च व्हा. मोठ्यांच काही ऎकू नका.
स्वर्गात ईंद्राचा दरबार भरला आहे. सभा तुडुंब भरली आहे ती सर्वं प्रकारच्या प्राण्यांनी. कैफ़ियत मांडताहेत ते प्राणी आणि ऎकताहेत ते पण प्राणीच. देव फ़क्त निवाडा करण्यासाठी बसलेत ते शेवटचा निवाडा करण्यासाठी. मध्ये ते काहीच बोलणार नाहीत. हो, एक माणूस(प्राणी) पण आहे त्यामध्ये जर आपल्या पोळीवर तूप ओतून घेता येईल का या विवंचनेत ऊभा असलेला एका कोपर्यात. ऎकतोय डोळ्यांनी अन पाहतोय कानांनी.
प्रश्न आहे तो प्राण्यांमध्ये. एका बाजूला तक्रार करताहेत ते प्राणी आहेत ससा, गाय, हरीण, जिराफ़, बकरी आणि दुसर्या बाजूला ऊभे आहेत ते वाघ, सिंह, लांडगा, बिबट्या,अस्वल वगैरे! दोन बाजूंमध्ये फ़रक आहे तो जीवन-मरणाचा. अक्षरश:! कारण पहिल्या बाजूचे ससा, गाय, बकरी वगैरे प्रुथ्वीवरून मेल्यानंतर स्वर्गात आलेले आहेत तर वाघ, सिंह, अस्वल हे खास देवांनी बोलवल्यामुळे जिवंतपणीच स्वर्गात आले आहेत. तक्रार आहे ती ह्याप्रमाणे -
ससा - मी चांगला गवत खात होतो जवळच्या कुरणात तर हा लांडगा मला कानात काहीतरी सांगतोय म्हणाला असं वाटल्यामुळे मी मान त्याच्या तोंडाजवळ नेली तर ह्याने माझे कानच खाल्लेत. आता ह्याला काही गरज होती का असं काही करण्याची? तूही तर कुरणाच्या दुसर्या बाजूने गवत खात खात तर येत होता ना.
लांडगा - मला शिकवू नकोस गवत खात होतो म्हणून. मी पाहीलं तर तू चक्क गवत खाता खाता एक तुरु तुरु धावणारा कोळी मटकावलास. लगेचच दुसरा कोळी मला तुझ्या कानावर दिसला म्हणून मी तो मटकावला तर तुझा कान नाजूक. लगेच तुटून माझ्या तोंडात आला.
ससा - ठीक आहे. पण मग माझ्या मानगुटीत दात रोवून का मारलस मला? आपलं ठरलं होतं ना की जरी आपण लहान मोठे असलोत तरी पोट भरलं असेल तर उगाचच दुसर्याला मारायचं नाही. एवढा वेळ तर तू गवत खात होतास?
लांडगा - आता तुझ्या आरस्पानी गळ्यातून जाणारे गवत मला दिसत होते. वर तो कोळी मला वेलची टाकल्यासारखा दिसत होता. मग मला राहवले नाही. तुझ्या गळ्यातले गवत खाण्यासाठी मी फ़क्तं दात रोवले व जिभेने माझ्या गळ्यात ओढून घेतले. आता त्यात तुझा जीव गेला तर मी काय करू?
तेवढ्यात ईतका वेळ मागे चुपचाप असलेली गाय वाघिणिकडे रोखून ओरडायला लागली. "ह्या लांडग्यामुळेच मी हकनाक जिवाला मुकली. मला माहीती आहे सशाला खाताना ह्या वाघिणिने नक्कीच ऊंच कड्यावरून पाहीलं असणार. कारण अगदी कालपर्यंत तर ही वाघीण तिच्या मुलांसाठी गवताचे भारे एकावर एक उचलून आणत होती. मग आजच माझ्याबरोबर गवत खाण्याचे निमित्त करून मला अचानक पाडून माझ्या वासराची पण का हत्त्या केली?
यावर वाघीण काही कमी नव्हती. तिने लगेच गायीला पकडले." हे बघ तू जर निव्वळ गवत खात होतीस तर मग तुझ्या पायाखालून जाणारे तीन ऊंदीर एकदम कसे नाहीसे झालेत? शिवाय त्याआधीचे दोन सरडे, एक पाल आणि एक बेडूक तू दाताखाली टाकलेस ते काय गवत म्हणून? तू जर हे सर्व करू शकतेस तर मला पण तुझ्या हातापायाचं धिरडं करून खाता येऊ शकत. जे प्राणी जिभेवर बेडूक ठेवू शकतात, ते दुसर्यांच्या गळ्यात व पोटात मुक्काम ठेवू शकतात!
या सगळ्यावर कहर म्हणून जिराफ़ मध्येच केकाटला," ह्या बिबळ्याला आवरा. माझ्याबरोबर झाडावर चढून पाला खाता खाता मला म्हणाला तुझ्या मानेला काट्यामुळे जखम झालीय, जरा चाटून पुसून देतो, म्हणजे सेप्टिक होणार नाही. मी मान वाकडी केली तर माझ तोंड मला माझ्या पायावर दिसलं आणि मान ह्याच्या तोंडात. शोभत का हे पोटभर पाला खाऊन ढेकर दिल्यानंतर?"
बिबट्या - हे बघ पोट भरल्याच्या गोष्टी माझ्यासमोर नको करूस. तूही पाला ओरबाडता ओरबाडता झाडावरच्या ओळीने चालणार्या मुंग्यांचा फ़डशा पाडत होतास. तू जर मुंग्या खाऊ शकतो, तर मी मुंग्याचे वारूळ तुझ्या मानेत आहे असे समजून ते ढापू शकतो.
हे एवढं झाल्यावर तर माकडालाही रहवलं नाही. तो आवेशाने म्हणाला," सगळ्यात वाईट अस्वल. माझ्या छोट्यांना हसवत हसवत फ़ळांच्या झाडाखाली घेऊन गेला, आपण फ़ळे खाऊ सांगून. आणि थोड्या वेळाने पाहतो तर काय, माझ्याच मुलांची फ़ळे खात होता."
अस्वल - हे पहा , आपण प्राणी आहोत, माणसं नाहीत. आपण प्राणी जे काही करतो ते फ़ळांची अपेक्षा ठेवूनच करतो. माणसांना खुशाल म्हणू दे, कर्म करा फ़ळाची अपेक्षा ठेवू नका. मी जे काही करणार त्यात फ़ळ खाणार हे आलेच. तुझी बाळं ही तुझ्या संसाराला आलेली फ़ळच आहेत ना? मग कशाला अकांडतांडव करतोस?
यावर कोल्हा, हत्ती, झेब्रा हे सर्व देवाकडे बघून एकसुरात विनवणी करायला लागलेत की देवा वाचव आम्हाला या हिंस्त्र श्वापदांपासून. आम्ही आता जरासुध्धा बाहेर जाऊ शकत नाही. बाहेर पडलो तर सिंह, वाघ, लांडगा आम्हाला खाणार. नाही बाहेर पडलो तर उपाशीपोटी हाल हाल होऊन मरणार. आम्हाला काय हे प्राणी असेही खाणार नाही तर तसेही खाणार.
हे ऎकताच देवांची ट्युब पेटली आणि त्यांनी लगेच निवाडा द्यायला सुरुवात केली याप्रमाणे.
"यापुढे ससा, गाय, झेब्रा, हरीण, जिराफ़, माकड हे आणि ईतर यांच्यासारखे सर्व फ़क्त गवत, पाला व फ़ळे खातील. हे खाऊन ते लठ्ठं झालेत की नंतरच मग त्यांना वाघ, सिंह, बिबट्या, अस्वल वगैरे हिंस्त्र प्राणी त्यांचा फ़डशा पाडू शकतील. यापुढे वाघ, सिंहांना गवत पाला वगैरे अजिबात आवडणार नाही व ते खाणार्या प्राण्यांना "घास-फूस" म्हणून चिडविल्या जाईल. वाघ- सिंहांना नखे, सुळे व मऊ पंजाची गिफ़्ट देण्यात येईल कारण त्यामुळेच ते नीट शिकार करू शकतील. हत्तींना मात्र अभय राहील. फ़ारच कमी पक्षी यात involved नसल्यामुळे त्यांना उंदीर, कोळी, सरडे वगईरे खाण्याची परवानगी मिळेल. काही पक्ष्यांना पाण्यात बुडी मारून मासे खाण्याचा बोनस मिळेल. पण या सर्व प्रकारात मासे चतुराईने ईतरांना उगाचच जमीनीवर येऊन खात असल्याचे आमच्या लक्षात आल्यामुळे आम्ही त्यांना हा शाप देतो की मासेच माशांना खातील. "
ईतका वेळ बाजुला राहीलेला माणूस पुढे येऊन बोलला,"देवा, माझं काय?"
देव उत्तरलेत," तुला सर्वं काही खाण्याची परवानगी राहील. मात्र तू तुझ्या बुध्धीचा उपयोग करून, तुझ्या सद्सद्विवेकबुध्धीला पटले तर तूच प्राण्यांना मारण्याची यंत्रे शोधून काढून मारशील आणि खाशील."
यानंतरच शाकाहारी, मांसाहारी, पाळीव आणि हिंस्त्र श्वापदे अशा categories निर्माण झाल्यात.
हेमंत_सूरत

स्वप्नं पुन्हा!

2008-02-16T02:57:00.000-08:00

स्वप्नं पहा स्वप्नं विका ही raw ideaतुम्ही नुकतीच वाचली असेल. आता त्या idea रुपी तीळाचा हा बघा कसा हलवा बनविला आहे मी dialogues मधून.

"उठा, ९ वाजलेत सकाळचे."
"झोपू दे ना. आणि आत्ता आफ़्रिकेतले सहासुध्धा नाही वाजलेत."
"पगार इथल्या घड्याळाप्रमाणे मिळणार आहे, आफ़्रिकेतल्या नाही."
" पण मला मोठं व्हायचंय. मला झोपू दे."
"आता काय शिंगं राहीलीत मोठं व्हायला? आणि मोठं होण्याचा व झोपण्याचा काय संबंध?"
"आहे. संबंध आहे. १००% आहे. परवाच्या त्या फ़ंक्शनमध्ये चीफ़ गेस्टनी काय सांगितलं ते ऎकलं होतं ना तू?"
"ते तुम्ही ऎकत बसा. वेळेत घरी गेलं तर दोन घास तुम्हाला तुमच्या वेळेत देता येतील याची काळजी होती."
"चीफ़ गेस्ट म्हणालेत,’Think Big!. Believe in your dreams and then only can you make them happen'. कळलं?"
"त्याचं काय?"
"त्याचं काय म्हणजे? dreams बघायला झोपा नको काढायला? बिना झोपेची कधी स्वप्नं पडू शकतात?"
"ते तुमच्या विद्यार्थ्यांना विचारा. तुमच्या लेक्चर्समध्ये ते जागेपणीच daydreaming करतात हे तुम्हीच मला ऎकवलं होतं नं?"
"come on. मी विद्यार्थ्यांची नाही तर तुझी व माझी गोष्टं करतोय."
"म्हणजे आता तुम्ही झोपा काढणार. त्यात आळसामुळे तुमच फ़क्तं पोट तेवढं मोठं होईल. शिवाय झोपून काही कुणाचा पगार वाढल्याचं मी नाही बाई अजून ऎकले ते."
"आता तू नेहमी वाकड्यातच शिरतेस."
"मग सरळ काय ते बोला."
" असं बघ. कॉलेजमध्ये असताना गार्डनच्या दुकानासमोरून जाताना स्वप्नं बघायचो, लग्नानंतर बायकोला गार्डनच्या खूप साड्या देईन. त्या स्वप्नामुळे झाला की नाही तुझा फ़ायदा? तसंच तुझं एक स्वप्नं होतं की आपलं एक घर असावं, त्यात एक मूल बागडावं, झालच तर नोकर-चाकर, फ़र्निचर व ईतर सोयी असाव्यात. मग ते स्वप्नं तू पाहिलं म्हणून तर तुला ते खरं होऊन मिळालं ना?"
"कोण म्हणालं स्वप्न पाहीलं की मगच ते खरं होतं? साधा खड्डे खणणारा मजूर पण स्वप्नं बघतो मोठं होण्याची. होतात का त्याची स्वप्ने पूर्णं? तो तर खड्ड्यांवर व स्वप्नांवर एकाच वेळेस माती लोटतो."
" मग हजारो छोटी मुले सचिन होण्याची स्वप्ने बघतात ती त्यांनी बघायलाच नकोत का?"
"बघावी ना. पण आईवडिलांना १० हजारांची किट आणायला भाग पाडू नये."
"तुम्ही बायका व मुली advertisements बघून जी वेगवेगळी creams, lotions लावता ती सुंदर दिसण्याच्या स्वप्नांपायीच नां? नाहीतर आतापर्यंत कोणाचंही नकटं नाक क्रीम्सनी वर आणल्याचं ऎकलं नाही."
" ते स्वप्नं नाही, तुम्हा पुरूषांना स्वप्नांच्या दुनियेत नेण्यासाठी की हे क्रीम जर बायकोला दिलं तर ती तुमच्यावर खरंच प्रेम करेल ह्या स्वप्नापायी."
"म्हणजे तुम्हा बायकांचं आम्हा नवर्यांवर प्रेम नसतं?"
"हे पहा, आम्हा बायकांचा नवर्यांवर हक्कं असतो, अधिकार असतो, हवं नको ते मागायचा. प्रेम हे तर त्या अधिकाराचे marketing आहे."
"मग ह्यापेक्षा अमेरिकेतल्यासारखी girl friend बरी. माहितीय, अमेरिकेतल्या टॉपच्या बास्केटबॉल प्लेयर त्याच्या गर्लफ़्रेंडला त्याच्याजवळ एवढी अढळक संपत्ती असूनही काहीच देत नाही सढळ हाताने. Nike त्याला अख्ख्या होल फ़ॅक्टरी युनिट च्या कामगारांच्या पगारापेक्षाही जास्तं endorsement fee देते तरी."
" मी सांगू, त्या गर्लफ़्रेंडने Nikeच्या मालकाची गर्लफ़्रेंडम्हणून रहावं. द्यावं सोडून त्या प्लेयरला खुशाल!"
"हे काय भलतंच?"
"भलतंच नाही. जो एक बास्केटबॉल प्लेयरला एवढी संपत्ती देऊ शकतो त्यालाच पकडावं. तोच तीची स्वप्ने पूर्णं करेल."
"मॅडम तो स्वप्नं पूर्णं नाही करत, तो स्वप्नं विकतो. त्यातून पैसे कमावतो."
"स्वप्नं आणि विकतो?"
"हो हो स्वप्नं विकतो. आणि त्यातूनच कमाई करतो हे मी पुन्हा सांगतो."
" हे जरा अतीच वाटतयं."
"आता मला सांग. तुम्ही बायका beauty parlour मध्ये जाता तर जावेद हबीब आणि lakme lo'real काय करतात? तर तुम्हाला सुंदर बनविण्याची स्वप्ने देतात. VLCC तरी काय करतं? Slim & Trim बनविण्याचा नादात तुमचं lost youth देण्याचं स्वप्नं विकतात. ह्याच्याही पुढे जाऊन मी म्हणेन की तुम्हा बायकांना हे सर्व plastic surgeon सौंदर्याची स्वप्ने विकतात व त्यापायी त्यांना जगभर million dollar business मिळवून देता."
"मग सचिन शाहरूखच काय?"
"सांगतो ना. world tel सचिनला मॉडेल करून त्याच्यासारखं थोर(?) होण्याचं स्वप्नं तुम्हाला pepsi, aviva, visa ह्यातर्फ़े विकतात. शाहरूख खानही त्या वाहत्या गंगेत हात धुऊन घेतो.नाहीतर नवरत्नं तेल अमिताभला तीन कोटी रुपये त्यांनी देईपर्यंत माहीतही नव्हते. पण तुम्हा-आम्हाला नसलेल्या पैशांमुळे येणारी डोकेदुखी पिढ्यानपिढ्या माहिती होती."
"बाबा, मग आम्ही मुलींनी काय jeans, tops, westside, pantaloon ह्यामध्ये जायचंच नाही का?"
" जायचं ना. पण त्यात उखळ पांढरं होतं ते fashion designers चं, future groupचं, लेविज लेबलच,. कारण ५० रु. चं कॉटन त्यावर १०० रु. चं प्रोसेसिंग करून तुम्हा-आम्हाला ६०० ते ६००० पर्यंत आणून विकतात मोनिका सेलेस ते बिपाशा बासू झाल्याची खोटी द्रुष्टी देऊन."
"ही यादी मोठी आहे. त्यात family security चे स्वप्नं दाखवून लुबाडणार्या insurance कंपन्या आहेत, डॉक्टर, ईंजिनीयर, मॅनेजर्सची स्वप्ने दाखवणार्या educational institutions va universities पण आहेत. साध्या माणसाला हीरो हिरालाल बनविणारे सिनेमा निर्माते आहेत (पहा - रिक्षावाला, टांगेवाला, ईत्यादी) उत्तम कार, चकचकीत मोटरबाईक, तेज फ़ाकवणारे हिरे घेऊन का कुणी powerful किंवा सुंदर बनतं? पण नाही. ह्या स्वप्नांपायीच तर हा सगळा खेळ आहे. तेव्हा स्वप्नं बघू नका तर स्वप्नं विका. स्वप्नं विकाल तर श्रीमंत व्हाल."
" शेअर मार्केटच काय?"
" वा. श्रीमंत होण्यासाठी तर ते उत्तम साधन आहे पण शेअर ब्रोकर्सचं. तुम्ही आम्ही शेअर्स घेऊन श्रीमंत होऊ की नाही हे वेळच सांगेल. पण ब्रोकर्स मात्रं नक्की श्रीमंत होतील. घोड्यांची रेस चालवणारे, लॉटरी विकणारे, काढणारे, एवढंच कशाला, कौन बनेगा करोडपती मध्ये करोडपती एकटा-दुकटा नवाथेच होतो पण अमिताभ व स्टार अब्जोपती होतात तेही फ़क्तं स्वप्नांचा जुगार खेळून."
"चला, मग ऊठा आता. कॉलेजमध्ये जाऊन शिकवा - चुकले. मुलांना बिल गेट्स किंवा आईनस्टाईन होण्याची स्वप्ने दाख्विण्यासाठी शिकवायला जा व पुढल्या महीन्याचा पगार नीट घरी घेऊन या. तरच मी तुम्हाला घरी घेईन संध्याकाळी. हो म्हणजे तुमचे घरच्या जेवणाचे स्वप्नं तरी मी पूर्ण करेन."

शेवटी नेताजी सुभाषचंद्र बोस ह्यांची क्षमा मागून मी सांगतोय, "तुम्ही मला(ideasचा) तीळ द्या, मी तुम्हाला (संवादांचा) हलवा देईन!"

स्वप्नं पहा स्वप्नं विका

2008-02-15T08:16:00.000-08:00

अरे झोपलात काय, उठा! जागे रहा. काम करा. स्वप्नं पाहून का कोणाचे भले झाले आहे? हे ऎकत ऎकत शाळा संपली. कॉलेज मध्ये रोल मॉडेल्स डोळ्यांसमोर येत होते. ते डोळ्यांसमोर येताच झोपा उडाल्या. त्यांची वाटचाल बघताना सगळीकडे जयघोष सुरू झाला "सफ़ल व्हायचय? स्वप्नं पहा. मोठे होण्याची स्वप्ने पहा. अरे स्वप्नंच नाही पाहिलीत भव्य दीव्य करायची तर मोठे कसे व्हाल?" झालं म्हणजे आता पुन्हा उलटं वागा. स्वप्नं पाहण्यासाठी झोपा काढा. नाहीतर मोठं होण्याची अशाच सोडा.

नीट विचार करा. खरच झोपा काठल्याने आणि स्वप्नं पाहिल्याने मोठं होता येईल का? स्वप्नं तर खड्डे खणणारा मजूर पण पाहतो. पण खड्डे खणता खणता त्याची स्वप्नेही खड्ड्यातच जातात. डॉक्टर होण्याची स्वप्ने बघितली म्हणून कोणी डॉक्टर होत तर नाहीच पण तरीही डॉक्टर नं होण्याची हुरहूर मात्रं जिवाला लावून घेतो. सिनेमानट होण्याचे स्वप्न बघून हजारो शाहरूख खान कुठे तरी चहा आणताहेत किंवा नगण्य अशी कामे करताहेत. सचिन व्हायचंय यामुळे कितीतरी मुलांच्या आईवडिलांना कॉस्टली किट्स आणाव्या लागताहेत. स्वप्नं बघणारी माणसे कधीच स्वप्नं पूर्ण करू शकत नाहीत. ती स्वप्ने पूर्ण करणारी माणसे वेगळीच असतात.
स्वप्नं बघण्यापेक्षा स्वप्नं विकावीत. दचकलात? हो हो स्वप्नं विकावीत. स्वप्नं विकणारी माणसेच जास्तं आणि पूर्णपणे successful होतात. कसं ते बघायचय?
कुडमुड्या ज्योतिषी भविष्याबद्दलची खोटी स्वप्ने दाखवून थोडेफ़ार पैसे कमवू शकतो. पण भविष्यातली स्वप्ने पूर्ण नं होण्याची भिती दाखवून मालामाल फ़क्तं insurance agent आणि insurance कंपन्याच होतात. Nike कंपनीचे शूज endorse करणारा अमेरिकेतला basketball player एका अख्या nike unit च्या (hongkong) income पेक्षा जास्तं कमावतो. कारण तो स्वप्नं विकतो एक successful player बनण्याची! सचिन शाहरूख पेप्सी पितो त्या style मध्ये pepsi प्यायल्याने सचिन वा शाहरूख झाल्याची स्वप्ने पिणारा बघतो.
शाळा-कॉलेज सोडणारी मुले आईन्स्टाईन होण्याची स्वप्ने बघतात. पुढे बिल गेट्स होण्याची महत्वाकांक्षेला खतपाणी देवून hardware-softwarwe कंपन्याचे उखळ पांढरे करतात.
रोटी कपडा और मकान शर्ट घालणारा मुलगा, बॉबी फ़्रॉक घालणारी मुलगी त्यावेळेस मनोजकुमार, डिंपल होण्याची स्वप्ने डोळ्यात नाचवत होती. पण खरे पैसे कमावलेत ते ती फ़ॅशन आणणारी agency व कपडे बनवणारी कंपनी. फ़ॅशन डिझायनर आजही त्यांच्या लेबलवर लाखो करोडो कमावताहेत कारण ते सुंदर असण्याची स्वप्ने विकताहेत. IT education देणार्या, मॅनेजमेंट डिग्री देणार्या institutes सुध्धा स्वप्नेच विकताहेत लठ्ठं पगाराची! त्यात पैसे मिळताहेत त्या संस्थांना. system बदलायचीय, prosperity आणायचीय, ही स्वप्ने दाखवून polical parties मते मिळवितात व सत्ता मिळताच श्रीमंत होतात. मतदार गरीबच राहतो. हौशी नट, साधा गायक, थोडफ़ार लिहीणारे, शब्दं फ़ुलवणारे गरीबच राहतात. स्वप्नं विकणारे मग ते politicians पासून ते जीन्स पॅंटच्या लेबलपर्यंतचे सर्वचजण धनकुबेर झाले आहेत. तेव्हा नुसती स्वप्ने पाहू नका, स्वप्ने विका.

marriage anniversary

2008-02-13T08:29:00.000-08:00

"फ़ार भांडता तुम्ही माझ्याशी!"
"मला मूठभर तांदूळ आणून दे एकातरी घरातून ज्यात नवराबायको भांडत नाही. मग मी सोडतो भांडण तुझ्याशी"
"फ़ार सहन करावं लागतं मला तुमच्यामुळे!"
"हे तर प्रत्येक ग्रुहिणीच्या आत्मचरित्राचे title आहे. पुढचं बोल."
"कसा संसार करतेय इतक्या बेताच्या पगारात ते माझं मला माहित."
"ह्याला responsible तुझे वडिल. त्यांना चांगलं माहिती होतं त्यांची मुलगी किती लाडाकोडात वाढलीय ती. आणि माझा पगारही त्यांना माहिती होता. मग का त्यांनी जाणूनबुजून ह्या कोरडया संसाराच्या विहीरीत तुला ढकललं?"

"आपली भांडणं का होतात?"
"फ़ार चांगला प्रश्नं विचारला. हे मुळात तुझं-माझं भांडण नाहीच आहे मुळी. हे तुझ्या बाबांचं आणि माझ्या आईचं भांडण आहे. माझ्या आईला, तू मला दोन्ही वेळेस गरमागरम जेवण द्यायला हवस. आला गेला, सणवार बघायला हवं आणि त्याबद्दल तक्रार कधीच नको. तुझ्या बाबांना, मी तुला, पैशांच्या राशीत, नोकराचाकरांच्या दिमतीत व संसाराच्या काटकसरी शिस्तीत ठेवायला हवं. ह्या दोन विचारांच्या संस्क्रुतीला आपण नको तितके जपत असल्याने, आपले वैचारिक मतभेद व पुढे वाद कम वितंडवाद होतात. नाहीतर आपली मुलगी, तिचे शिक्षण, आपली आवडती पुस्तके, फ़िरायला जायची ठिकाणे, TV programmes, यावर आपला कधी तरी वाद झालाय?"
"मला कधीच तुमच्या खाण्याचा अंदाज येत नाही."
"साहजिक आहे. गोड व special dish तू चांगली व कमी बनविते. रोजचं साधं वरण, भात भाजी तू जास्तं बनविते. त्यापुढे जाऊन तू त्याचा आग्रहही करते. त्याऊलट गोडाचं rationing करते. त्यामुळे वरण-भाजी उरणार तर गोड लवकर संपणार."
"त्यात तुमचाच फ़ायदा आहे. कमी खऊन जास्तं जगा व रोगरहीत जगा. "
"जिवंतपणी अत्रुप्तं आत्म्यासारखं किचनच्या झाडाला धरून शंभर वर्षं लोंबण्यापेक्षा, पोटभर खाऊन ढेकराबरोबर स्वर्ग लवकर गाठण्यातच मोक्षं आहे."

"मला रवांडाला असाईनमेंट मिळालीय दोन वर्षांसाठी. पैसे कमावून येईन. जाऊ?"
"मला एवढं सांगा, तिथल्या civil war मध्ये तुम्ही सापडलात तर तुमची हाडं तरी मिळतील का मला? नाहीतर असं करा, मला एक तात्पुरता नवरा व तुमच्या मुलीसाठी दुसरा बाप contractने ठरवून खुशाल जा, मग हाडं नाही मिळालीत तरी चालेल."

"दोन दिवसांची conference मी organise करतोय. जेवण-खाण सर्वं तेथेच होईल. तू माझं काही करू नकोस. पहिल्या दिवशी सांस्क्रुतिक कार्यक्रम व जेवायला तुम्ही दोघी मायलेकी या."
संध्याकाळी dance चा प्रोग्रॅम उत्तम झाला. दुपारचा lunch, organising secretary होस्ट म्हणून skip झाला होता. प्रोग्रॅमनंतरची पावभाजी व गुलाबजाम घशाखाली उतरत नव्हते. शेवटी ,"ड्रायव्हर राहू दे. मीच तुम्हा दोघींना घरी पोचवतो" म्हणून रात्री ११:३० ला घरी आल्याबरोबर सौ. चा प्रश्नं,
"खिचडी ठेवू की गरम गरम वरण-भात?"
"तुला कसं कळलं?"
"लग्नानंतर १० वर्षांनी बायकोला तिच्याच घरी पोचवण्याचे निमित्तं असले तरी चेहर्यावरची पोटाला नं मिळाल्याची खूण बायकोच ओळखू शकते."
आता कधीही कॉन्फ़रन्स, सेमिनार, परीक्षा आटोपून घरी येताना, सूरतला पोचण्याच्या दोन तास आधी SMS तयार असतो,’लवकरच पोच्तोय. खिचडी/भात तयार ठेवणे’.

"मी असा दर वेळी भात मागतो तुला कसंसच नाही वाटत?"
"दर वेळी त्याच त्याच चुका, वेंधळेपणा, घोटाळा, जेवण्याची डिमांड, ह्यामुळे एका गोष्टीची पक्की खात्री होते, तुम्ही तेच आहात. ’पहेली’ सारखं तुमचं भूत नाही आलं."

"मुलीसमोर चुकून एक कविता पाडली. आनंदाने तिने आपल्या तीर्थरूपांचा पराक्रम जन्मदात्रीला सांगितला, "आई, बाबांच्या हातून एका कवितेचा जन्मं होताना मी पाहिला". ताबडतोब आतून उत्तर आले," विचार तुझ्या बाबांना, बाळंतविडा काय देऊ?"

लग्नं झाल्या झाल्या आमच्या so called smartness व personality चा फ़ुगा एका वाक्याच्या टाचणीने फ़ोडला. "तुमच्याकडे गॅस व मोलकरीण आहे, क्वार्टर तुमच्या आई-वडिलांच्या गावापासून दूर आहे तसेच तुम्हाला काहीच व्यसन नाही म्हणून मी तुम्हाला पसंत केलंय. दिसणं, पगार वा कविता, छंद ही तर नाकारण्यासाठीची कारणं होती."

"आता इतक्या वर्षांनंतर उखाणा घ्यायचा असेल माझ्यासाठी तर कोणता घेशिल?"
"नवरा म्हणून अपेक्षा होती पगार असेल फ़ाकडा,
नशिबी आला माझ्या हेमंत मात्रं कडका"
"तुमचा काय उखाणा?"
"हवी होती मला एक साधी सासुरवाशिण,
स्वातीच्या रूपाने भेटली मला कैदाशिण"

सिनेमाचे दिवस

2008-02-11T08:34:00.000-08:00

काहीच जमत नसले की जुने आठवावे. त्यातही जुन्या आठवणी हव्या असतील तर आपण स्वत: पाहीलेले सिनेमे आठवावेत. मन तरल होत. (ट्युलिपचा सल्ला!) डोळ्यांसमोर सर्व चांगल्या चांगल्या गोष्टी येतात. रोजचे प्रॉब्लेम्स, तेच ते फ़र्निचर, सिंकमध्ये पडलेली चहाची भांडी, सगळं काही अलगद नाहीसं होत. नाही खरं वाटत? पहाच मग तर!
वयाच्या नवव्या वर्षी पाहीलेला "मेरे मेहबूब". तो लक्षात राहतो तो त्यातील हार्मोनियम,तरल पडदे, काळे बुरखे, जुने rich कलाकुसरीचे फ़र्निचरचे नमुने यामुळे. हो रडतोय की गातोय असा प्रश्न पाडणारा राजेंद्रकुमारही आठवतो. पण त्याहीपेक्षा appeal झालं होतं ते प्रशस्तं घर. घर कसं असावं तर त्यात दोन नायिकांना मोकळेपणाने dance करता आला पाहिजे हे civil engineering च्या planning मध्ये कुठेही नं बसणारे principle पटले होते. "मेरे मेहबूब मे क्या नही" ही फ़ॅंटसी तेव्हाही मनाला सुखावून गेली आणि आत्ताही ! फ़क्तं एक बायको मोठ्या मुश्किलीने मिळते तेथे दोन dance करणार्या तिलोत्तमा कुठून गळ्यात पडणार आहेत, तेही लग्नाआधी, हा विचार तेव्हा कधीच रसभंग करून गेला नाही. तसंच कॉलेज म्हणजे फ़क्तं सुंदर मुलीला धडक मारण्यासाठी, पुस्तके ही खाली पडण्यासाठी, व प्रत्येक बुरख्यातली स्त्री ही साधनाऎतकीच सुंदर असणार ही ठाम पटलेली खात्री बरीच वर्षे (कॉलेजमध्ये स्वत: जाईपर्यंत) मनातून निघाली नव्हती.

हे सर्वं पडद्यावर बघण्यासाठी दीड तास पायी चालत जाणे व सिनेमानंतर तीच पदयात्रा करणे , तेही अकोटच्या forest officer च्या डाकबंगल्यापर्यंत, सोबतच्या दीड डझन नातेवाईकांबरोबर, ह्याचं काहीच विषेश वाटत नव्हतं. तेव्हा सिनेमाची मोहीम सर करणे ही एडमंड हिलरीच्या एव्हरेस्ट मोहीमेईतकीच महत्वाची असायची. थिएटर काबिज करणे, तिकीट मिळविणे, खुर्चीत जागा पकडणे, हे सर्वं एव्हरेस्ट मोहीमेईतकेच thrilling होते. (आता एव्हरेस्ट किती वेळा सर केले ते विचारू नका.)

तसच खरा दोस्त हा नेहमी लंगडा किंवा आंधळा असायला हवा ही समजूत "दोस्ती" सिनेमाने करून दिली होती. त्याला निदान mouth organ तरी वाजवता यायला पाहीजे हेही मनावर घट्टं बसलं होतं. त्यामुळे तेव्हाचे सर्वं मित्रं अचानक साधे वाटायला लागले होते. तिसर्या ईयत्तेतले ते सर्वं मित्रं आज हयात असूनही दुरावलेले आहेत पण खर्या मित्राची ती definition बरेच दिवस मनात पक्की होती.

तसंच त्यावेळेस हॉस्पिटल मधल्या नर्सेस साठी गाणी गाण्याचा compulsory सब्जेक्ट असावा हेही मनात खोलवर रुतले होते. "दोस्ती"तलच गाणं - "गुडिया हमसे रुठी रहोगी, कबतक ना हसोगी, देखो जी किरन की लहर आयी, आई रे आई रे हसी आई" हे त्या सबजेक्टमुळेच टाकलेय असे वाटायचे. शिवाय नंतरच्या "दिल एक मंदिर" मध्ये मीनाकुमारी ह्रुदय पिळवटून टाकणारी गाणी हॉस्पिटल मध्ये गाते, तेही नर्स नसून, त्यामुळे हे तर पक्कंच होतं की पेशंट मरण्याआधी नातेवाईकाने एक तरी गाणे गायलेच पाहीजे. माझा नाही हा तर, "हम तेरे प्यार मे सारा आलम खो बैठे है, खो बैठे है. तुम कहते हो के ऎसे प्यारको भूल जाओ" या गाण्याचा दोष आहे.

त्याप्रमाणेच, प्रेम हे लग्नाआधीच होतं आणि जर गाणं गायलं तरच ते establish होतं हे त्यावेळेसच्या ’जिंदगी, जहा आरा,’ सिनेमांमुळेच कळले होते. लग्नानंतर प्रेम नाहीसं होतं हा साक्षात्कार मला तिसरी चवथीतच झाला होता, तेही कोणत्याही बोधीव्रुक्षाखाली नं बसता, हे आठवून मला अजूनही भरून येतं. पण ह्या १००८ हेमंतस्वामीची दखल घेतंय कोण?

जहा आरा हा eastmanclour मधला माझा दुसरा सिनेमा. प्रेम हे प्रेमभंग होण्यासाठीच असतं हे universal truth तेव्हा आम्हा सर्वं सिनेबालवीरांना उमगले होते. त्यामुळे एखादी सुंदर मुलगी दिसली आम्ही नकळत विचार करायचो की हिच्यामुळे आपला प्रेमभंग झाला तर हरकत नाही. प्रेम हे कधीच successful होण्यासाठी नसतं हेही तेव्हा सदासर्वदा जाणवत होतं. त्याला कारणही तसलच होतं. आमचे काका, मामा, आत्या ह्यांची senior मित्र-मैत्रीण मंडळी कितीतरी वेळा ह्यात होरपळून निघालेली पाहिली होती.

आता थोडं वर सरकतो १९६५ सालापुढे. तेव्हा असं वाटणं confirm झालं होतं की असं होऊ शकतं कारण सिनेमात ते दाखवलय. पुढे हे स्वत:च ठरवून मोकळा झालो की आपल्याही आयुष्यात हे होऊ शकतं. मग तर सिनेमा पाहण्याची scheme ह्यावरच ठरवली जायची. ’जीने की राह’ मधला जितेंद्र, ’पहचान’ मधला गरीब बिचारा मनोजकुमार, ’एक तारा बोले’ तुणतुणं वाजवणाराही मनोजकुमारच, समोरच्या ’पडोसन’, सायरा बानू जर गवार ’भोला’ सुनिल दत्तला बायको म्हणून मिळते तर मग आपण काय वाईट आहोत हे सुंदर सत्य आम्हा सर्वं मुलांना एकाच वेळेस कळलं होतं. confidence, confidence म्हणतात तो आम्हाला सुनिल दत्त ने दिला होता हे आम्ही कसं बंर विसरू? हे training फ़क्तं अडीच तासात आम्हाला मिळत होतं

दुसरा महत्वाचा factor म्हणजे त्यावेळेसची mood-elevator रुपी superb गाणी! प्रेमभंग झाल्यावर clarionet असेल आणि शम्मीकपूर सारखे "है दुनिया उसीकी, जमाना उसीका, मोहोब्बतमे जो हो गया हो किसीका" हे pub मध्ये गाता येत नसेल तर तो प्रेमभंगच नाही हे ही समजले होते. जर चुकून यदाकदाचित प्रेम जमलंच, तर बोटीत बसून एक तरी solo किंवा duet गाता आलेच पाहीजे, तेही रात्री बेरात्री अथवा ऊटीच्या तलावात ही theory कायम होतीच. "ओ मेहबूबा" हे संगम मधलं गाणं किंवा an evening in paris मधलं "रातके हमसफ़र थकके घर को चले, झूमती आ रही है सुबह प्यारकी" हे गाणं याचं १२०% प्रूफ़ आहे. हां आता ऊटीचं सोडा, आमच्या तीर्थरूपांची ताकद तेव्हा आम्हाला वर्षातून एकदाच नागपुर ते खामगाव रेल्वेच्या थर्ड क्लासने पाठविण्याची होती हे आपण सोयिस्कररित्या विसरून जाऊ. मग पॅरिसला जाणे, व्हिसा घेणे, त्याआधी पासपोर्ट मिळविणे, हे तेव्हाही जमले नाही आताही जमले नाही ही बिकट वस्तुस्थिती स्वत:वर हसायला लावते. theory perfect पण practicals impossible to attend हा syndrome आजही आहेच!

तेव्हा हेवा वाटायचा तो ज्यांना गाणं गाता यायचं त्यांचा. कारण सोपं आहे. "मिलन" पासून ते"आराधना" पर्यंतं, सुंदर मुली त्यालाच मिळणार ज्याला गाता येतं हे accepted होतं. पाचवीत असताना कमी marks मिळविणारा ’महेश केंकरे’ जेव्हा, "अरे बाबा सोर नही शोर" असं ठणकावून सांगत गाण गायचा तेव्हा तमाम लोकल माधुरी दिक्षित ते old मधुबाला त्याच्याकडे मधाळ नजरेने बघायच्या हे चोरट्या नजरेने आम्ही टिपत होतोच.

सौंदर्याच्या कल्पना सुध्धा तेव्हा वेगळ्या नव्हत्याच! थुलथुलीत मीनाकुमारी, थोराड नंदा आम्हाला slimच वाटायच्यात. गाईड बघितल्यानंतर तर वहीदा रेहमान ही जगातली सर्वात सुंदर स्त्री ह्यावर आम्हा सर्व मित्रांच एक्मत व्हायचच. एरवी आम्हा सर्वांचा democracy वर ठाम विश्वास! देव आनंद हा त्याच्या केसांच्या कोंबड्यामुळे हवाहवासा वाटायचा. जीने की राह मधली तनुजा तिच्याभोवती तेव्हा वलय नसल्यामुळे तेवढी सुंदर वाटायची नाही.

उपवर मुलगी ही निदान नंदाईतकी तरी जाडी असली पाहीजे त्याख्रीज तिचे वडील तिच्यासाठी मुलगे बघायला सुरुवातच करणार नाही ही आमची गोड समजूत होती. बायको कशी असावी? तर ती साधनासारखी कपाळावर झुलफ़े ठेवणारी, नाहीतर शर्लिलासारखी sleeveless घालणारी अथवा सायराबानू सारखी ’अल्लड’ तरी असावी ही आमची किमान अपेक्षा होती.

धरमपेठ कॉलेजमध्ये नाटकात कामाबद्दल बक्षिस घेताना (मी तेव्हा सातवीत होतो), एका कॉलेजकन्यकेने स्लीवलेस घलून ते accept केले व ते देणार्या प्रोफ़ेसरांबरोबर shake hand केला तेव्हा तमाम मंडळीनी ती फ़ारच ’जादा’ आहे असा शेरा मारला तेव्हा स्लीवलेसबद्दलचे माझे मत डागाळले.शेकहॅंड हा फ़क्तं उच्छ्रुंकल मुलीच करतात असे वाटले. त्यानंतर मनोमन मी प्रतिद्न्या केली की यापुढे मी कोणत्याही परक्या मुलीशी शेकहॅंड करणार नाही. हो, माझ्यामुळे कुणा मुलीची बदनामी व्हायला नको!.

पण माझ्या आयुष्यातला पहीला शेकहॅंड ज्या परक्या मुलीशी झाला ती air marshal लतीफ़ ह्य़ांची धर्मपत्नी Mrs. Bilkees Lateef . award winning ceremonyत पहीला आल्याबद्दलचे prize घेताना जो शेकहॅंड केला तोही त्या sleeveless मधल्या हाताबरोबर, तेव्हा माझी शेकहॅंड व स्लीवलेस बद्दलची सर्वं वाईट मते आपोआप गळून पडली होती.

तर ही मीनाकुमारीच्या कापलेल्या व नं दिसणार्या करंगळीपसूनच्या बिलकीस लतीफ़ ह्यांच्या sleeveless पर्यंतची साठा उत्तराची कहणी पाचा उत्तरी सुफ़ळ संपूर्णं!

एक अ"भूत"पूर्व मुलाखत - भाग २

2007-12-30T11:03:00.000-08:00

मी घेत असलेल्या भुताच्या मुलाखतीचा भाग दुसरा!

भूत : वेताळ, समंध, हडळ हे काही वाईट शब्द नाहीत. तुम्ही माणसं हे शब्द शिव्या म्हणून वापरता त्याबद्दल आम्हाला objection आहे. अहो, वेताळ ही तर आमच्याकडॆ तबलजीसारखी पदवी आहे. वेताळ म्हणजे originally वेत-ताल. वेताच्या दोरीने ताल पकडून जो वाजवितो तो! वेत-ताल चा अपभ्रंश नंतर वेताल- वेताळ असा झाला. तसंच, आग्या-वेताळ हा पळत-पळत जावून message देणारा वेताळ हा भाग्या-वेताळचा अपभ्रंश. आता आम्हा भुतांना 'भ' म्हणता येत नाही(तुम्हाला भ ऎकू येतो हा पुन्हा software चा प्रताप) त्यामुळे तो झाला आग्या-वेताळ. हां आता भुते पळतात का आणि message का देतात व तो वेताळानेच का द्यावा हे मात्र विचारू नका. सगळच काही सांगायला मी बांधील नाहीय.

मी: मग चुडेल, हडळ याबद्दल काय?

भूत : सांगतो ना! चुडेल वाईट हाही तुमचा गैरसमज. आम्हा भुतिणींच्या हातात जी बांगड्या उर्फ़ 'चूडा' भरेल ती 'चुडेल'. तसंच हडळ ही तर सर्वात सुंदर भुतिणीची पदवी आहे. आमच्यात हाडे जितकी बारीक तितकी ती सुंदर. हाडे बारीक होण्यासाठी भुतिणींना खूप खूप दळावं लागतं हाडांनी. तेव्हा जी भूतीण सर्वात जास्तं दळेल हाडांना झाडाभोवती हाडे घासून, ती 'हाड-दळ', पुढे हाड्दळ चे हाडळ व नंतर हडळ. आलं लक्षात?

मी : समंध शब्दाचंही असंच काही आहे?

भूत : हो तर! समंध ही पदवी आम्हा भुतांमध्ये काही श्रीमंत भुतांना देतात. खूप संपत्ती जमल्यामुळे आमच्यातल्या काही भुतांच्या खोबण्या उर्फ़ डोळे अधु होतात. अर्थातच ते 'somewhat' अंध होतात. त्याचेच भ्रष्ट रूप - समव्हॉट-अंध म्हणजेच सम-अंध आणि पुढे समंध. पटतय नं?

मी : हो तर! आता पुढचे plans काय?

भूत : रामसे बंधूंवर उलट प्रहार म्हणून आम्ही "भूतसे" productions" काढली आहे. त्यातली नुसती काही titles पहा : 'तीन मजले जमीनीच्या वर", "गर्दीचा रस्ता", "नरभक्षक माणूस", हे खास माणसांवरती विडंबन!
आमच्या मनोरंजनासाठी - 'मी हडळ याच जन्मीची', 'हडळसुंदरी', 'मै मुंजा तू गंजा' आणि 'मुंजाभारत'

मी : लहान मुलांसाठी काही आहे का?

भूत : वा. हे काय विचारणं झाल? पळपुटा माणूस ही मांजर व त्याला त्रसून सोडणारा 'भूतपिल्लू' हा ऊंदीर ही series already फ़ार popular आही छोट्या भुतांमध्ये.

मी: तुमच्या सिनेमांमध्ये गाणी नाहीत का?

भूत : गाण्यांशिवाय कसं चालेल. हा एक नमुना पहा बालभूतगीताचा :

धरू धरू धरू धरू पिंपळाची पारंबी
पारंबीला पकडून लोंबू या
भुताच्या गावाला जावू या
जावू या भुतांच्या गावाला जवू या!

चुडेल आमुची सुंदर
डोळे फ़िरविते गरगर
डोळ्यांच्या खोबण्या वाढवू या
भुताच्या गावाला जावू या

मुंजा मोठा तालेवार
नखांच्या नाण्यांची दे भरमार
दातावर दात घासून विचकू या
भुताच्या गावाला जावू या

मी : काही खास संदेश माणसांसाठी आहे अजून?

भूत : नारायण धारप यांना आम्ही "भूत साहित्य अकादमीचा" खास पुरस्कार(मरणोत्तर) दिला आहे. माझी मुलाखत घेतल्याबद्दल तुम्हालाही 'भूतमित्र' हा किताब देण्याबद्दल मी शिफ़ारस करणार आहे. बोला केव्हा मरायला तयार आहात? कारण आमचे सर्व पुरस्कार मरणोत्तर आहेत हे वेगळे सांगायला नकोच.

मी : केव्हाच सूबाल्या ठोकला आहे व हा अनुभव तुम्हाला ब्लॉगवर सांगायला कसाबसा जीव मुठीत धरून जगतोय.

एक अ'भूत'पूर्व मु्लाखत

2007-12-30T03:44:00.000-08:00

हल्ली जो उठतो तो कुणाची ना कुणाची मुलाखत घेत असतो. कोणत्याही चॅनेलवर जा, एक तरी मुलाखत चालू असतेच. मग तो मुलाखत घेणारा कुणी लुंग्यासुंग्या असो की देणारा असातसाच असो. घेणारे घेतात, पाहणारे पाहतात. तर मग एक "कातिल" मुलाखत घ्यायची या निर्धाराने मी पेटून उठलो आणि चक्कं एका भुताचीच मुलाखत घेतली. पहा त्याचा संकलित अंश!

मी : जय अमावस्या! पहिलाच प्रश्न. तुम्ही भूत लोक आम्हाला का सारखे घाबरवता?

भूत : काहीतरीच काय. अहो, खरं सांगू का? आम्हीच तुम्हाला घाबरतो.

मी : पटत नाही. पण तरीही कसं ते सांगा.

भूत : अहो, आम्ही तुम्हाला घाबरतो, म्हणून तर दिवसा बाहेर निघत नाही . तुमच्या नजरेला दिवसा पडलो तर आम्ही कायम अत्रुप्तंच राहू आणि आमचे हाल माणूस पण खाणार नाही. आम्हा भूतांना दिवसा अद्रुश्य राहण्याचे वरदान मिळाले आहे ते उगीच काय! पण वाईट म्हणजे हे वरदान फ़क्तं दिवसापुरतेच आहे. रात्री आम्हाला कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपात फ़िरावं तर लागतच ना!
मी : पण रात्री तुम्ही भूत वावरता आहात असे नुसते वाटले तरी आमची बोबडी वळते.
भूत : अहो, तुम्ही तुमचं दु:खं सांगता आहात पण आमचं सुद्धा काय होतं हे तुम्हा माणसांना तरी कधी कळलंय का? आम्हाला माणूस नुसता दिसला तरी की घाबरून आमची हाडांवर हाडं घासल्या जातात. आमच्यातल्या काही निवडक जणांच्या पांढुरक्या धुकट वस्त्रांत तेज आणि प्रकाश यायला लागतं. शिवाय काही भूतांच्या खोबणीत डोळे येतात व अजून घबरले ते तर डोळे लाल पण होतात. असे ते लाल डोळे मग कधी कधी तर प्रकाशही फ़ेकू लागतात. असे झाले की आमची तर कंबक्तीच भरते. सुरवातीला आम्हाला त्यांना चितेवरची ताजी राख हुंगवावी लागते तेव्हा कुठे ते शुध्धीवर येतात. लाल डोळ्यांना पेलाभर रक्तात बुडवून ठेवावं लागतं सकाळपर्यंत. आता तुम्हीच सांगा हल्ली ताजी राख मिळणं फ़ार मुश्कील झालंय. शिवाय ताज्या मुडद्याच्या रक्ताबद्दल तर बोलूच नका.
बरं हे झाल भूतांचं. भूतिणींच तर काही विचारूच नका. काही भूतिणीतर माणूस दिसला की या झाडावरून त्या झाडांवर सैरावैरा पळायला लागतात. पारंब्यांना लोंबून लोंबून त्याच्या हाताची हाडं दुखायला लागतात. आता काय आम्हाला काही तुमच्यासारखी muscles नाहीत जास्तं वजन पेलायला. नाईलाजाने मग आम्हाला शेवटचा भूतबाण उपाय मग करावा लागतो.
मी : तो कोणता?
भूत : नुकत्याच मेलेल्या माणसाचे काळिज दाताखाली धरायला द्यावे लागते तेव्हा कुठे ते दोन तीन रात्रींनी भुताळतात.
मी : मग तुमच्याकडेही भूत-psychiatrist लागतात का?
भूत : हो तर. आमच्यात सध्या डॉक्टर भुतांची फ़ारच वानवा आहे. आम्ही त्यांना सायकियाट्रिस्ट नाही पण कवटीयट्रिस्ट म्हणतो. एकदा एखाद्या भुताच्या कवटीत काही शिरलं ना वेडंवाकडं, की ते निस्तरायला फ़ार त्रास पडतो आम्हाला.
हो, पण आम्हा भूतांना खरी गरज असते ती orthpaedic, dental, ENT specialists ची. अहो, एकतर हे दॉक्टर लोक लवकर मरत नाहीत आणि त्यातले फ़ार थोडेच भूत बनतात. ह्या डॉक्टर लोकांच्या ईच्छा पूर्ण होणार नाहीत याबद्दल आम्हा भूतांनाच आता काहीतरी करावे लागेल.
मी : अहो काय सांगता काय?
भूत : असं बघा. आम्ही फ़क्तं अस्थिपंजर असलेले . तेव्हा झाडांवर चढणं, चिंचोळ्या जागेत लपून राहणं, यात आमच्या हाडांना फ़ार त्रास होतो. तेव्हा orthopaedic surgeon आमच्यासाठी priority नं. १. नंतर येतो तो dental surgeon. काय आहे की आम्हाला पोट नाही पण दात तर आहेत ना!. भूक लागली की दाताखाली धरायला काहीतरी तर लागतंच ना. दात नसले, दुखले की आम्हाला अगदी ब्रम्हांड, चुकलो, चितांडं आठवतं. शिवाय आम्हाला आतले कान आहेत ऎकायला, टोकदार नाक शिवाय हाडांचा का होईना पण गळा तर आहे ना! तेव्हा ENT specialist तर हवाच.
मी : मग optholmologist कशाला हवाय तुम्हाला? खोबण्याच तर आहे म्हणताना?
भूत : आम्ही त्यांना रीतसर खोबणी specialist चं training देतो आणि खोबणी स्पेशालिस्ट हीच पदवी देतो. हल्ली आमच्यातल्या काही भूतिणिंना खोबण्या कोरून deep करायची fashion निघालीय त्यासाठी स्पेशालिस्ट हवेत. काहींना तर hair transplant विरळ पण लांब केस करून घ्यायची ईच्छा असते.टोकदार नाकावर वाटोळ्या वाटीएवढ्या डोळ्यांच्या contact lenses करवून घ्यायला स्पेशालिस्टशिवाय कोण मदतीला येणार?
मी : एवढ झाल तर मग dress designners पण लागत असतीलच ना!
भूत : ते europe, USA तल्या भुतांसाठी. तेथील भुते, आमच्यासारखी नागड्या सांगाड्यावर नाही फ़िरत! त्यांचे पायघोळ पांढरे धूसर झगे असतात. काहींच्याकडे तर घोडेही असतात फ़िरायला. त्यातल्या काहीजणांना पांढरा रंग बदलून हवाय. त्यांना कितीही सांगितलं की आपल्याला सूर्यप्रकाशात अद्रुश्य असताना फ़क्तं पांढराच रंग मिळतो तरी ते आपला हेका सोडायला तयार नाहीत. म्हणे आम्ही research करू. कसलं डोंबलाचं research! उगाच आपलं विमानांच्या पंखांवर निळ्या आकाशात कोलांट-उड्या मरून का कधी निळा रंग मिळणार आहे? त्यातले काही तर अजबच. चॉकलेटी रंगासाठी त्या रंगाच्या खडकांमध्ये शेकडो वर्षे लपून राहणार. कर्मं त्यांचं!
मी : तुम्ही भूतं करता काय?
भूत : आम्ही एक society स्थापन केलीय. माणसांनी आमच्याबद्दल जे गैरसमज पसरवलेत ते आम्हाला दूर करायचेत. आम्ही त्यासाठी जगातील सर्वं भूतांना एकत्र करतोय. पण आमच्यातही भाषा, प्रांत, देश हे आडवे येतात्च ना.
मी : कोणते गैरसमज दूर करायचेत?
भूत : बहुतेक गैरसमज नाटक, सिनेमा आणि कादंबरीकारांनी पसरवलेत. आमच्यात स्त्रिया रात्री मेणबत्ती घेवून फ़िरतात. पांढर्या कपड्यात फ़िरताना गाणी गातात. या मजल्यावरून त्या मजल्यावर जिना नं चढता सहज तरंगत जातात. अहो, एवढ्या सहज तर आमच्यातली olympic विजेती भूतं पण जागा बदलू शकत नाही. मुळात आम्हाला जीभच नाही तेव्हा गाणी गायचा तर प्रश्नच उरत नाही. आता तुम्ही म्हणाल हे मी कसं तर बोलतोय तर उत्तर सोप्पं आहे. आमच्यातलेच काही software engineer भूतांनी आमच्या दातांच्या भाषेवरून software केलंय. ते आमची दातांवर दात घसून बोलण्याची भाषा translate करतात. पायांच्या हाडांची टकटक करून आम्ही आरोळ्या ठोकतो.
मी : मेणबत्तीचं काय?
भूत : हो तेच तर सांगतोय. आमची हातांच्या हाडांची grip ईतकी मजबूत असते की मेणबत्तीच काय, metal चाच भुगा होईल. शिवाय आम्ही म्हणे कब्रस्थानात राहतो हे त्या पुचाट रामसे ब्रदर्सनी सांगितलय आणि तुमची विश्वास बसतो त्यावर. अहो, कब्रस्थान आम्हीही अशुभच मानतो. ते आमचं जन्मस्थान. तुम्ही कधी तरी labour room मध्ये आयुष्यभर राहू शकाल का? आम्हाला आवडतात ती storm drainage चे मोठाले pipes! पाण्यालाही अडचण नाही आणि आमच्या हाडांनाही त्रास नाही.
मी: अजून काही गैरसमज दूर करायचेत?
भूत : हो. बरेच गैरसमज आहेत अजून दूर करायचे. आमची नावे : चुडेल, हडळ, समंध, मुंजा वगैरे. पण आता दिवस सुरू होतोय तेव्हा ते उद्या रात्री पुन्हा भेटू तेव्हा बोलू दुसर्या भेटीत. शुभ सूर्यप्रकाश!

बोलकं घर

2007-04-29T05:30:00.000-07:00

animation निर्जीव वस्तूंना बोलतं करतं, त्यांना नाचायला, बागडायला "मजबूर" करतं. त्याहीपेक्षा नवल म्हणजे त्यांच्यामध्ये भावना ओततं.पूर्वी आम्ही मिकी माऊस वगैरे सर्वं काही पहायचो. पण आमच्या घरी या सर्वांची काहीच गरज ऊरत नाही. आमच्या घरी सर्वच वस्तूंना जीव आहे, भावना आहेत व त्या आमच्याशी बोलतात पण. कसं ते पहा.
सिध्धीचा टॉवेल रोज तीची अंघोळ झाल्यावर, पलंगावर पडून मुसमुसत रडत असतो. ती तर ते नं ऎकता खुशाल क्लासला निघून जाते पण मला ते बरोबर ऎकू येतं."कुणीतरी मला तारेवर वाळत घाला रे. नाहीतर मी असाच ओला राहीलो तर फ़ंगस माझ्या ऊरावर नाचतील ना ", हेही बोललेलं कळतं. मग मी मुकाटपणे त्याला दांडीवर टांगतो. तोही मग दांडीवर झोके घेत क्रुतद्न्यता व्यक्त करतो.
कित्येक दिवस आमच्या बाल्कनीतील खुर्ची, आम्ही तिचं बारसं करत नाही म्हणून फ़ुरंगटून बसलेली रहायची. तशी ती थोडी मोडकीच होती. शेवटी आम्ही तिला खिळे व स्क्रु मारून एकाच "open position" मध्ये पुनरुज्जिवीत केलं. पण तिची घडीच करता येईना. मग तिचे नाव ठेवलं," बाबा आमटे खुर्ची" (त्यांची क्षमा मागून!). तीही रागावली नाही. तिने आम्हाला तिचे ब्रीदवाक्यं सुनावले "मोडेन पण वाकणार नाही".
एक स्टीलच्या पेल्याचा आतला भाग क्रोमियम उडाल्यामुळे काळपट दिसतोय. तर तो "skin disease" चा पेला झाला आमच्यासाठी. एकदा एक कप फ़ुटला तर आम्ही ईतर कपांना सांगितलं," केव्हाचा तो सिंकच्या टोकावरून कठडा नसतानाही डोकावून पहात होता. शेवटी पाण्याचा ओघळ पायाखाली येताच पाय घसरून पडला. आता रडतोय तुकडे झाले म्हणून. तरी बरं कुणाच्या प्रेमात पडून नाही झाले ते!" स्टेपलरला तर घरात लपण्याची भारीच वाईट सवय आहे. या कोनाड्यातून त्या कोनाड्यात लपत असतो. कात्रीला तर ऊंचावर चढून बसून, खालची शोधाशोधीची मजा बघायला फ़ार आवडतं. डिंकं तर दोन तीन वेगवेगळ्या ठिकाणी एकाचवेळेस आपले अस्तित्व दाखवून "तो मी नव्हेच" चा प्रयोग नेहमीच करत असतो.
tv, mixer, ac, pc ह्यांची purchase vouchers तर पांडवांबरोबर अद्न्यातवासात गेलेत की काय असं वाटतं. शिवाय गॅरंटी कार्ड व गॅजेट बिघडण्याची डेट ह्या दोघांचे अहि नकुलाचे नाते असल्यासारखे वाटते. छोट्या बेडरूममधला पलंग तर कित्येक दिवस," अहो मी पलंग आहे, उघडं कपाट नाही horizontal level चे" असा टाहो फ़ोडून थकला पण आम्ही ठार बहीरे असल्यामुळे आम्हाला ऎकूच आले नसावे अशी त्यानेच स्वत:ची समजूत घातली. dining table तर रडून रडून थकला सांगायचा की मी जेवणासाठी आहे, पुस्तकं व पेपर्स ठेवण्यासाठी नाही. पण त्याच्याहीकडे कोण लक्ष देतंय!
चहाची भांडी एकदा कुजबुजताना मी ऎकली. माझीच चुगली करत होते. "एकतर हा झोपेच्या तारेत. आम्हाला खसकन ओढतो कपाटातून व दणकन आदळतो गॅसवर." नळही म्हणे की पहा नं आणि मला भसकन सोडतो चहाच्या भांड्यात. मग पाणी सगळं सांडतं आजूबाजूला. चहासाखरेचे डबे त्यात join होतात,"नाजूकपणा तर माहीतच नाही ह्या पुरुषांना. झाकणं काय काढतात जणू घट्टं बसलेलं मॅनहोलच उघडताहेत असं वाटतं. आमच्यातलाच चमचा पण आमच्याच ऊरात असा काही खुपसतो की वाटतं जीव जाईल. जशी काही सुपारी घेतलीय आम्हाला संपवण्याची." खालून झाकणीचा क्षीण आवाज येतो, "मला खुशाल भांड्यावर भाजायला ठेवून पेपर आणायला दरवाज्याशी पळतो. याला एकदा भट्टीवर ठेवले म्हणजे कळेल कुल्ल्याखाली कशी आंच लागते ती. मग हो म्हणा विवेकानंद!" ह्या वाहत्या गंगेत मग चिमटा, गाळणी, कपबशी, सर्वच हात धुवून घेतात.
दुपारी जेवायला येतो तर गॅसची शेगडी बडबडत होती," पहा नं. आता मुलगी घरी आहे तर आमच्यावर अन्नं ठेवून गरम करून खातो. नाहीतर एकटा असतो तेव्हा तसंच थंडं खातो. काही ऎकत नाही बायकोचं." फ़्रीझ तेवढ्यात ओरडला," ए, थंड नको म्हणू. तो मक्ता माझ्याकडे. सरळ दरवाज्यातून खिचडी, मिठाई, दूध तसेच ओरपतो. काही पोटाची काळजी नाही." तिकडून bacteria हसल्याचा आवाज येतो."हसू नका. या बापमुलीची आतडी स्टीलची आहेत. काही म्हणता काही चालायचे नाही तुमचे" बाकी सर्वं एकसुरात ओरडले.
हळुहळू अजून एक एक वस्तू या तक्रार दिंडीत सामील होवू लागली. त्यात काही कामे पण join झालीत. ओटा आवरणे, किचन लखलखीत करणे, कचरा बाहेर ठेवणे, कपडे वाळत घालणे, घड्या करून कपाटात ठेवणे हे सर्व घरच्या मालकिणीवर खूष होते. किती व्यवस्थित करते नाही ही बाई. पुन्हा आपल्याला निगुतिने पूर्णं करते. पण ह्या बापलेकिचं नाव नका काढू! हे दोघे चुकून कधी आमच्या वाटेला गेलेत तर आम्ही "मेलो मेलो" ओरडून पळ पण काढू शकत नाही. अशी काही राक्षसी पध्धतीने कामे करतात की त्या दिवशी आमचा खात्माच होतो. आणि वर सावळा गोंधळ किती! कुठली भांडी कोणत्याही ठिकाणी ठासून देतात, कपड्यांना तर तुरुंगात डांबल्यासारखे ठेवतात. ओट्याला तर अंघोळ तरी घालतात सर्दी होण्याईतकी भरपूर नाहीतर धुळीबरोबर खेळायला सोडून जातात. आपलं नशीबच खोटं . या बायका कशाला लग्नं करतात आणि पुरुषांना आणि मुलांना मोकळे रान देतात धुडगूस घालायला?
हे सर्वं ऎकून तर सर्व नळ (वॉशर चांगले असूनही) चांगली टिपं गाळायला लागलेत. बेसिनला तर चांगली धार लागलेलीच होती. tube-light व पंखे गरज नसतानाही जाळता म्हणून चिडलेली होती. शेवटी दरवाज्यांनी आमची बाजू घेतली. " नाही हं. तेवढे काही वाईट नाहीत ते. रात्री बाहेर जाताना नीट बंद करतात आम्हाला.कुलूप लावायला विसरत नाही. सोफ़ा, पडदे पण कौतुक करायला सरसावले - आम्हाला चांगले झटकून साफ़ करतात. tv दाखवतात आल्यागेल्याचे तोंड भरून स्वागत करतात.
चला हे ही नसे थोडके. animation & personification काही वाईट शब्दं नाहीत. पण पेन व पुस्तकं आमच्य्यवर जाम खूष आहेत. ते तर कधीच तक्रार करू शकत नाहीत. तेच तर आमची बाजू मांडत होते इतका वेळ!

एक छोटीशी दुरुस्ती - गॉसिप सूरत स्टाईल - ४

2006-12-23T05:47:00.000-08:00

फ़िरोझ खान व संजय आधी मुमताज बरोबर काम कराय्चे (मेला, उपासना एत्यादी). पण लग्नं केले नंतर संजयशी ते झीनत अमानने व त्याचा फ़ायदा उचलला फ़िरोझ खानने "कुर्बानी" मध्ये.

ऊखाणे - मॉडर्न - महाभारत, रामायणातले

2006-12-20T20:27:00.000-08:00

ऊखाणे सीतेचे,ऊखाणे द्रौपदीचे, रामायणातले, महाभारतातले,
ऊखाणे उर्मिलेचे, ऊखाणॆ सर्वांचे, फ़क्तं आताच्या परिस्थितीतले.

हा उखाणा द्रौपदी प्रत्येकासाठी नाव बदलून दर ७३ दिवसानी घेत असणार.

धर्म, भीम, नकुल, सहदेव छळतात मला पदोपदी,
अर्जुनाचे नाव घेते, त्याचीच फ़क्तं मी द्रौपदी

हा ऊखाणा कैकयीचा.

चाकात बोट घालून लढविला मी रायांचा रथ,
रामायण तिथेच झाले सुरू, म्हणतात कैकयीचे दशरथ.

हा अर्थातच सीतेचा

वन्सं नको, वन्सं नको, जनकापाशी धरला हट्टं,
तीन तीन सासवा बघून, खवळले सीतेचे पित्तं!

एका धोब्याने केली कसली ती चुगली,
धाडले की हो रामाने मला त्या जंगली

कधी नव्हे ती एकच फ़क्तं मागितली हरणाची काचोळी,
रावणाकडल्या बंदीवासाने श्रीरामांनी भरली माझी झोळी

कितीही सेवा करून वाढविला मी श्रीरामांचा मान,
बळकावून नेतो श्रेय तो प्रभुंचा हनुमान!

रामराज्य रामराज्य म्हणतात तेव्हा होतो माझा जळफ़ळाट
जंगलात राहून झेलला मी एका धोब्याचा तळतळाट.

हा वालीच्या (आणि सुग्रीवाच्याही) बायकोचा

दोन भावांच्या भांडणात घालमेल की हो झाली,
वाली गेल्यावर सुग्रीवच झाले माझे वाली.

हा शबरीचा टोमणा (ऊखाणा नव्हे.)

नेहमीच बोरे आंबट, ऎकून घेईन मी बरी,
रामासाठी उष्टावून गोड तेवढी ठेवते शबरी.

हा मंदोदरीचा रावणासाठी

शूर्पणखेच्या कापलेल्या नाकाचा रावण घ्यायला गेले बदला,
सीतेला अशोक्वनात ठेवून म्हणतात मंदोदरीला बदला.

हा असाच, जर जटायूची बायको असती तर!

पुष्पक विमानात बसवून नेले सीतेला वेगे वायू,
नाहक प्राण गमावून बसला मधल्यामधे जटायू.

हा सीतेचाच.
मान न मान मै तेरा मेहमान,
सीतेला हटवून घुसला रामाच्या ह्रुदयात हनुमान.

आपण कोण म्हणून लव-कुश असतील अज्ञ,
घोडा अडवून थांबविला रामाचा अश्वमेध यज्ञ.

ही उर्मिला बरं का.
कोण म्हणतो राजवाड्यात घडत नाही वनवास,
लक्ष्मण गेले रामाबरोबर, उर्मिलेला वाटतं भकास.

गॉसिप सूरत स्टाईल - ४

2006-12-20T19:57:00.000-08:00

अशोककुमार हा तसा वादातीत नट. त्याचे नाव कुठे कोणाशी जोडलेले फ़ारसे ऎकिवात नाही. पण याच अशोककुमारने स्वत:च्याच एका interview त सांगितले होते की एकदा त्याच्याच बायकोने नको त्या (अती ) संशयाने आपल्याच नवर्‍‍यावर, म्हणजे अशोककुमारवर, त्याचे निरूपा रॉयबरोबर लफ़डे आहे असा आरोप केला होता आणि तिला समजावता समजावता त्याच्या नाकी नऊ आले होते. अंबानी बंधूंपैकी एकाची बायको, धीरूभाईची सून, टिना, ही एके काळी, आपल्या लाडक्या(?) संजूबाबाची hot flame होती. रॉकीमध्ये तिला जो ब्रेक मिळाला त्याच्याबरोबर तो संजूबाबामुळेच. पुदे तिने राजेश खन्नाबरोबर life मध्ये break मिळताच, संजूचे हार्ट break केले. ती दोघे जेव्हा खंडाळ्याला एकत्र कारमधून जात होती तेव्हा त्यांच्यामागून संजूबाबाच जात होता, मित्रांनी सांगितलेल्या बातमीवर विश्वास नं बसल्यामुळे चेक करायला.टिना-राजेशचा कारमधला प्रणय पाहून, संजूचे डोळे उघडले ते वारंवार मिटण्यासाठीच. टिना व राजेश यांनी प्रेमाची व्याख्या नवीन केली होती. ते दोघे एकच tooth-brush वापरत होते. तुमचे आमचे प्रेम क्षुल्लक! कारण तुम्ही आम्ही वेगवेगळे ब्रश वापरतो.

पुढे राजेश खन्नाला सोडून तिने अंबानी घराण्याशी घरोबा जोडला, तेव्हा राजेश खन्ना म्हणाला होता, अंजू महेंद्रूला मी सोडले, डिंपल व मी समजून वेगळे झालो, पण टिनाने मला सोडले. circle पूर्णं झाले. फ़िरोझ खान व मारिओ मिरांडा हे एकेकाळी मुंबईत रूम-मेट होते. एका लॉजमध्ये. दोघेही तेव्हा खूप मोठे होण्याची स्वप्ने पाहत होते. दोघेही कफ़ल्लक आणि भणंग(संपत्तीने, टॅलंटने नव्हे), . पण दोघेही दुर्दम्य आशावादी! पुढे दोघेही आपापल्या क्षेत्रात topला पोचलेत.हाच फ़िरोझ खान जेव्हा आपल्याच भावाबरोबर, संजय(ऊर्फ़ अब्बास) खान competition मध्ये acting आणि roles करत होता तेव्हा मुमताज त्यांच्यामध्ये common होती. लग्नं तिने संजयशी केले पण फ़ायदा उचलला फ़िरोझ खानने कुर्बानी मध्ये expose करून. विचार करा स्वत:च्या वहिनीला असा कोणी दिर expose करू शकेल का? पण exactly तशीच कानकोंड्यासारखी हकीकत झाली अनिल कपूरची जेव्हा त्याच्या भावाने, बोनीने, श्रीदेवीशी, अनिलच्या गाजलेल्या नायिकेशी लग्नं केले. अनिल कपूर sensitive म्हणून तो असं बोलला की एकाच घरात मी आणि माझी वहिनी राहतोय जिच्याबरोबर मी hot scenes केलेत मला किती embaraassing वाटतं म्हणून सांगू. खरं तर अनिल कपूर हा कपूर आडनावाला शोभा देत नाही. कारण राज कपूरच्या घराण्यात, हे सर्वं common आहे.

गीता बालीने राज कपूरबरोबर जोडी जमवली screen वर (पहा बावरे नैन) पण प्रत्यक्षात ती शम्मीकपूरची बायको झाली. नीतु सिंग ने पदार्पण केले रणधीर कपूरबरोबर(रिक्षावाला सिनेमात), गाजवला screen शशी कपूरबरोबर(दीवार आणि ईतर काही), ऋषीच्या काकाबरोबर. सून झाली ती ऋषीमुळे! बबिता ही याला अपवाद नहती. तिने शम्मी कपूरबरोबर हिट सिनेमे(तुमसे अच्छा कौन है) दिले आणि settle झाली रणधीरबरोबर. ऋषीने त्याच परंपरेत, screen chemistry जमवली पद्मिनी कोल्हापुरेबरोबर(प्रेमरोग,जमाने को तिखाना है), पण तेव्हा ती चिंपू कपूरबरोबर involved होती आणि पुढे कपूर खानदानाची बहू होता होता वाचली. महान दिर-भावजय, आणि काका -पुतणसून परंपरा आपल्याला राज कपूरने दिली आहे याचे भान आहे का कोणाला?

गॉसिप सूरत स्टाईल - ३

2006-12-17T03:46:00.000-08:00

सूरत म्हंटलं की संजीवकुमार आठवतो. सूरतला संजीवकुमार रोड पण आहे एक त्याच्या स्म्रुतीप्रित्यर्थ! पण सूरती लोकांसाठी तो संजीवकुमार नाही तर आपडो हरीभाई (जरीवाला). हाच संजीवकुमार ह्या जगात एकटाच आला आणि एकटाच(लग्नं नं करताच!) गेला. जाताना त्याने ह्या एकटेपणाशी जो सामना दिला तो जरूर appreciate करण्यासारखा आहे. त्यातून त्याचा निरागसपणाच दिसतो. एकट्यातून दुकटं होण्याची एक धडपड दिसते.

फ़ार पूर्वी जेव्हा संजीवकुमार सिनेमाच्या glamorous world मध्ये राहूनही स्वत:ला एकही नटी बायको म्हणून वश का होत नाही हे रडगाणे मित्रांसमोर गात होता तेव्हा एका मित्राने त्याला सल्ला दिला," त्यात काय आहे, उद्या तू एक सुंदरशी आणि महागडी साडी घेऊन ये. त्याला एक चिठ्ठी लाव, जी कोणी सुंदर व्यक्ती ही साडी घेऊन जाईल ती mrs. sanjeevakumar होईल. बस सेटवर हे तू उद्या करच. " झालं. संजीवकुमारने त्याप्रमाणे एक भारीशी साडी चिठ्ठी लावून सेटवर प्रतीक्षा करत बसला. तिकडून सायरा बानू आली, तिने ती साडी पाहीली, उचलली, चिठ्ठी वाचून दूर भिरकवून दिली आणि संजीवकुमारच्या ह्रुदयावरून आपला bulldozer चालवात दुष्टपणे निघून गेली.

एवढ्यातेवढ्यावरून निराश होईल तो संजीवकुमार नव्हताच. पुन्हा त्याने रडगाणे मित्रांसमोर गायले. पुन्हा मित्रांनी सल्ला दिला, "अरे, heroinला जरा प्रेमाने जास्त जवळ घे love scenes च्या वेळेस. तुझे प्रेम जरा तिला जाणवू दे. मग पहा ती तुझ्या गळ्यात पडते की नाही ते. " लगेच आपला संजीवकुमार 'देवी' च्या सेटवर दुसर्या दिवशी नूतनबरोबर काम करताना ते लक्षात ठेवून वागला. काय आश्चर्य? नूतनने लगेच संजीवकुमारच्या श्रीमुखात भडकावली व त्याच्याबरोबर पुढे काम नं करण्याची शपथही घेतली.

अशी कितीतरी encounters सहन करत करत जेव्हा संजीवकुमार ह्या नावाला वलय लाभले तेव्हा परिस्थिती बदलली. सुलक्षणा पंडित संजीवकुमारला त्याच्या घरच्या पार्ट्यांमध्ये हवं नको ते बघायची. त्याच्याबरोबर आयुष्यभर राहण्याची तिची तयरी होती. पण हाय रे दैवा! येथे संजीवकुमारची आई आडवी आली असे म्हणतात. तिला सुलक्षणा सून म्हणून नापसंत होती. सुलक्षणाचे हे दुसरे अपयश! आधी ती किशोरकुमारच्या orchestraa बरोबर रहायची. त्यांचा 'झिम ना झिम झिम झिम नाला' ह्या गाण्यावर अख्खी vrce annual gathering मध्ये डोलत होती १९६८ मध्ये त्यात माझ्या काकांच्या क्रुपेने मी पण होतो. दोन दिवस आम्ही त्याच गाण्यावर तरंगत होतो.

त्यानंतर आली संजीवकुमारच्या आयुष्यात नीता मेहता. कर्ज आठवतो? त्यात तीच त्याची बायको होती. पण तिला डोळ्यांचा solid problem झाला आणि तिला screen पुरतंच त्याची बायको होण्यावर समाधान मानावं लागलं. हाच संजीवकुमार त्याच्या मित्रांमुळे शेवटी गेला. त्याची byepass झाल्यावर मित्रांनी त्याला ओली पार्टी द्यायला लावली. लगेच ईंद्रदेवालाही त्याची स्टाईल आवडली अन त्याने संजीवकुमारला सोमरस प्यायला वर बोलावून घेतले दुसर्या दिवशी! आमच्या भाषेत संजीवकुमार सदेह सबाटली वैकुंठाला गेला.

हे सर्वं खरंही(?) असलं तरी संजीवकुमार हा आजही लाडका आहे actors चा actor म्हणून! परिचय मधला बाप, मौसम मधला बाप आणि ऍक्टिंमधलाही बापच!

बाबांचा अभ्यास?

2006-12-10T07:08:00.000-08:00

स्थळ : सूरत, वेळ : संध्याकाळची, ग्रूप : वात्सल्य, बडबडीचा मुद्दा : लहान मुलांचे problems.

दोन तास मुलांचे problems समजून घ्यावे कसे एक पालक म्हणून हे डोक्यावर hammer झाल्यामुळे, मी आम्च्या सिद्धिबरोबर (वय वर्षे सहा) बोलायला सुरूवात केली. आणि अहो आश्चर्यम! मला माझ्या कामाबद्दल एक वेगळाच view मिळाला.

मी: लहान मुलांना किती प्रॉब्लेमस असतात. रोज सकाळी उठायचं. अन कित्ती कामं असतात. ब्रश करायचं. अंघॊळ करायची. मग शाळेचा uniform घालायचा. लंच बॉक्स घ्यायचा. दप्तर घ्यायचे. पाण्याची bottle घ्याअयची. home work झाले की नाही चेक करायचे. रिक्षामध्ये बसायचे. दहा बारा मुलांबरोबर दाटीवाटीने बसायचे.

सिद्धी : हो नं! आणि तुम्हा मोठ्या माणसांना काहीच काम नसतं. सकाळी उठता. आयता चहा पिता. आईने बनविलेला नाश्ता खाता. ऎटीत स्वत:च्या कारमध्ये बसून कामाला जाता. संध्याकाळी घरी येताच म्हणता , "थकलो. काहीतरी खायला दे. " बरं काही मेहनतीच tension च काम तर काही करत नाही. बसून तर असता टेबल- खुर्चीवर.

मी : आणि माझा अभ्यास! तो कसा असतो?

सिद्धी : तुमचा काही अभ्यास असतो का? एवढी घरात पुस्तके आहेत. जाडी जाडी. तुम्ही काय कोणतंही पुस्तक कधीही घेता. त्यातील कोणतंही पान काढता. मी बघते, तुम्ही एका तासात दोन पाने फ़ार तर वाचता नाहीतर दोन तासात दीड पाने लिहीता. हा काय अभ्यास आहे?

मी : मग कसा असतो अभ्यास?

सिद्धी : अभ्यास म्हणजे नीट होम वर्क दिलेलं असतं. प्रत्येक सबजेक्टच एक पुस्तक असतं. एक वही असते. त्यात सगळी प्रश्नोत्तरे लिहायची असतात. दोन तासात वीस वीस पाने लिहावी लागतात. तेव्हा कुठे अभ्यास होतो.

मी : मग मी येऊ का तुझ्या शाळॆत? अभ्यास शिकायला?

सिद्धी : काही नको. तुम्हाला गुजराथीत लिहीता येत नाही. नापास तरी व्हाल जुजराथीत नाहीतर माझ्या पेपरमधून कॉपी करताना पकडले जाल तर माझे नाक कापल्या जाईल. तुम्ही तुमच्या कॉलेजमध्येच बरे आहात.

दिनचर्यानिष्ठांची मांदियाळी

2006-12-10T03:58:00.000-08:00

नंदनने Tag केले होते "पुस्तकनिष्ठांची मांदियाळी"!. मी सुचवतोय "दिनचर्यानिष्ठांची मांदियाळी". तुमच्या दररोजच्या आयुष्यातला एक typical दिवस कसा गेला. ट्युलिपला यात supreme judge करावे लागेल कारण तिच्या ब्लॉग वरील articles मुळेच हा विषय सुचला.
सकाळी ६चा गजर कानात शिरतो तेव्हा आपल्याला फ़क्तं कानच आहेत हे जाणवतं. बाकी शरीराचे अवयव हे युध्धात जायबंदी झालेल्या सैनिकाच्या स्वरूपात इकडेतिकडे विखुरलेले असतात. हळुहळू मेंदू कार्यरत होतो. हात पाय पाठ पोट सर्वं काही आपापल्या ठिकाणी रात्री जसे होते तसे आहेत याची अंधुकशी कल्पना येते. पण चहा ही एकमेव गोष्टं सर्वं आळसावर मात करायला लावते. जे काम मेंदू करू शकत नाही ते एक चहाच करू शकतो. (तिरडीवर ठेवलेल्या माझ्या कलेवराला जर एक कप चहा देतो म्हंटलं तर हा तिरडीवर उठून बसेल - माझ्या जवळच्या मित्रांची comment).
आपण आपल्याच घरात आहोत या जाणिवेने मन आळसावते आणि झोपेत चालाल्यासारखा एक human robot चहाचे सोपस्कार सुरू करतो. ओठात अडकवलेला tooth-brush, हातात चहाचे भांडे, दुसर्या हाताने गॅसला व स्वत:ला ठिणगी देण्याचे पुण्यकर्म ह्या सोपस्कारातून जेव्हा हळूच red lable चा खुमार नाकात दरवळतो तेव्हा tooth-brush जोरजोरात चालतो. ब्रश करून येईस्तोवर, दूध वरती येवू पहातं त्याला उचलून त्याच्याखालचा जाळ थोपवितो.
एक बंपर कप भरून चहा, जवळच्या बेकरीचे खारी टोस्ट, दरवाज्यात अडकवलेला पेपर सफ़ाईने काढून टेबलावर. ट्युबलाईट , पंखा हे केव्हा ऑन केलेत ते यांत्रिक माणसाला कळत नाही. पेपर वाचल्यानंतर, सत्यम शिवम सुन्दरम! (राज कपूरचा सत्यम शिवम सुंदरम पाहिल्यानंतर shit, shave, shower ह्याऎवजी सत्यम शिवम सुंदरम हीच terminology वापरतोय. nature's call हे सत्य, दाढी हे शिवम व अंघोळ हे सुंदरम!) लगेच तयार होवून अडीच किलोमीटरवर असलेल्या officers' gymkhana त दाखल होतो. थंडीतही पोहोण्याची सवय फ़ार चांगली. अख्या क्लबमध्ये मी एकटाच swimming करणारा हिवाळ्यातसुध्धा! पण त्यामुळे हा swimming pool माझा एकट्याचा असल्यासारखा. (मला आता परदेशात जायची गरज नाही. कारण तेथेही काय करणार तर मोठे घर घेवून त्यात एक स्वत:चा swimming pool बांधणार. मग हे काय वाईट आहे?)
stereoवर गाणी ऎकत रोजचा पल्ला गाठला की वर येवून, तापीच्या विशाल पात्राचे दर्शन डोळॆ भरून घेतो. क्लब तापीच्या किनार्यावर. सकाळच्या अंधूक, misty वातावरणात, अलगद नागमोडी वळण घेणारी तापी फ़ार सुंदर दिसते. जवळच्या पुलावर अजून क्लासला जाणार्यांची व सकाळचा व्यायाम आटोपून जाणार्यांची दरवळ असते.
तयार होवून परत जाताना रात्री तपासलेल्या उत्तरपत्रिकांमधील मासलेवाईक उत्तरांची आठवण गालातल्या गालात हसवून जाते. परीक्षा देताना जास्तं चांगलं होतं. परीक्षा दिली आणि उंडारायला मोकळॆ. आता नाण्याची दुसरी बाजू कळते. ती जास्तं दु:खदायक असते. 'आपुललीच प्रतिमा होते आपुलीच वैरि' प्रमाणे विद्यार्थी theoretical प्रश्नात भलतेच काही तरी लिहीतात. माझा मित्र म्हणतो त्याप्रमाणे, "तू जसं तुला पाहीजे ते विचारतोस, तसे त्यांनाही जे हवे ते लिहीण्याचे स्वातंत्र्य आहे" . कोणत्याही structure मध्ये अमुक एका गोष्टीचे महत्व विचारले की, " It is very impotant to have this in the design. As design is based on this, it is rquired to have this. However, without this, design cannot be achieved. .... Finally, it must be said that this has to be in the design" . डोक्याचं नाव कपाळ!, माठात भरलं नाही पाणी, बाप म्हणतो खोदेल सोन्याच्या खाणी! संपूर्ण पेपर तपासण्याच्या कटकटीतला हाच तो तेवढा हसवणारा प्रकार जो खरं तर black humour ह्या प्रकारात मोडतो. कारण मीच करता आणि करविता, पण शरण तुला भगवंता!
साडेनऊ वाजता डिपार्टमेंटमध्ये पाऊल टाकताच, टेबलवर, दुपारच्या मीटिंगचा फ़तवा पडलेला असतो. साडेदहाचे lecture . प्युनला सेमिनार रूम उघडून ठेवायला सांगतो. लेक्चर ची कवच कुंडले (खडू- मस्टर, वगैरे), तयार ठेवून, एक कप चहा ढोसून, दिवसाची सुरूवात होते , साहित्यीक भाषेत, मेंढरे हाकायला. आमच्या professionची "लाल" करायची तर साक्षात भगवान मुरलीधर आमचा पहीला मेंढपाळ!. फ़क्तं बासरीऎवजी खडू आणि गाण्यांऎवजी रूक्ष गद्य आवाज(ज्याला नरडे म्हणतात). वर्गात नेहमीप्रमाणेच. फ़क्तं कोणी मुलाने difficulty विचारली तर सर्वांचे चेहरे त्रासिक. काय हा वेळ खातोय. पण तेच जर ती डिफ़िकल्टी एका सुबक ठेंगणीने विचारली असेल तर सगळा क्लास खडबडून जागा होतो व त्या थोर मुलीकडे एकटक बघतो. मी जरा उत्तर जास्तच elaborate करावे हे त्यांच्या डोळ्यात स्पष्टं दिसतं.
लेक्चर आटोपून परतताना निरोप येतो, post-graduate in-chargeचा, आज सेमिनार आहे. आल्या पावली सेमिनाररूमम्ध्ये स्थानापन्नं! वातावरण गंभीर. थोडीशी कुजबूज. आमच्या चेहेर्य़ांवरून आम्हा परीक्षकांच्या मूडचा अंदाज घेण्याचा जमलेल्या विद्यार्थ्यांचा एक केविलवाणा प्रयत्न. बाहेर दोन प्युन दिमतीला हजर. एक योग्य(? प्र्श्नोत्तरांच्या) वेळेला चहा द्यायला. दूसरा काही हवं नको बघायला.
पहीला विद्यार्थी सुरू करतो. दहा ऎवजी वीस मिनिटे घेतो. डोकं चढून जातं. कारण रिपोर्टमध्ये references, alphabetically आणि पाहीजे त्या formatमध्ये नसतात. conclusion च्या नावाने आनंद असतो. English construction आणि grammar ह्यांचा केव्हाच घटस्फ़ोट झालेला असतो. दोन चार प्र्श्नं विचारून त्याची गच्छंती करतो. दुसरा येतो. तो राम तर हा लक्ष्मण. मागे एक सीता ऊभीच असते आणि हनुमान तर कित्येक. कारण प्रत्येकालाच ह्या अग्निपरीक्षेतून जायचेय. पण आम्हाला तर हे सेमिनार ऎकून धरणी आम्हाला पोटात घेईल तर बरं असं वाटतं.
एव्हाना पोटात कावळे कोकलायला लागतात. दोन चार महत्वाची circulars, कागद sign करून कार स्टार्ट होते तेवढ्यात दुपारचे १.३० झालेले घड्याळ दाखवतं. रेडिऒ सुरू होतो आणि आवडते गीत सुरू होतं,"तुम्हारा चाहनेवला खुदाकी दुनियामे"
घरी सौ.नी चिठ्ठी ठेवली असते त्याप्रमाणे, भाजी गरम करून, केळ्याचे शिक्रण बनवून, जेवायला सुरूवात होते. सोबत दिवाळी अंक. सानियाचे जपानमधील फ़ुलांचे वर्णन सुगंधाशिवाय सर्वं काही transfer करून सोडतं मनात. १५ मिनिटांची एक डुलकी घेऊन परत कॉलेजच्या वाटेवर. सदाबहार गीते प्रोग्रॅम चालू असतो रेडिओवर.
मीटिंग सुरू होताच जेवणाची व गाण्याची नशा उतरली असते. एक official, ruthless गेम सुरू झाला असतो. मीटिंग अमक्याने बोलावलीय म्हणजे प्रॉब्लेम हाच असणार. मीटिंगच्या आधीच agenda चे सूतोवाच होतं. सगळ्यांनी आपापल्या positions कित्येक वर्षांपासून घेतलेल्याच असतात. कोण कोणाचा चमचा आहे, कुणाचा स्वार्थ कुठे दडला आहे हे open secret असतं. तरीही हा गेम खेळायचा असतो. त्यात जर खरोखर students चे भले झाले तर थोडा दिलासा!.
मिटिंग संपते. प्रत्येकजण आपापली हत्यारे, तलवार, सुरा, पिस्तोल, म्यान करतात.(जो साधा protest करतो तो सुरा, जो दुसर्याचे म्हणणे हाणून पाडतो तो तलवार वाला, व मीटिंगचा चेअरमन हा पिस्तोलवाला. सर्वांना silent करण्याचे काम त्याचे!.

पाच वाजता खरं academic काम सुरू होतं. दुसर्या दिवशीचे lectures काय, books काढून ठेवणे, transparencies एकदा डोळ्यांखालून घालणे. इतर colleaguesना intercom वरून सूचना देणे. आता हुश्शं म्हणणार तेव्ढ्यात m.Tech. आणि research चे विद्यार्थी गळ टाकून बसले असतात त्यांच्या गळाला मी लागतो. त्यांच्याशी discuss करता करता सात सहज वाजतात. अचानक मोबाईल वाजतो. ": कुठे आहात? घरी केव्हा येणार? " फ़ोनवर सौ.ना तटवून ३० मिनिटांनी स्वारी घरी दाखल जालेली असते. सिध्धी नेहमीप्रमाणे,' बाबा , आज काय गम्मत झाली कॉलेजमध्ये ते सांगा.' त्यावर एक जुनी आठवलेली गंमत तयार करून बसतो.
आज बसलोय मराठीब्लॉगसमोर नसलेली गंमत असलेली करून दाखवण्यात!

आता tag करतोय मी randomly यांना

नंदन
ट्युलिप
गायत्री
सुमेधा

गॉसिप सूरत स्टाईल - २

2006-12-10T00:07:00.000-08:00

हमसाया सिनेमा त्यातील गाण्यांमुळे आणि ओ.पी च्या music मुळे गाजला तितकाच माला सिन्हा आणि शर्मिला टागोरच्या कचकचीत भांडणामुळे पण गाजला होता. नंतर तीच भांडणाची परंपरा शर्मिलाने चालू ठेवली "दाग" पर्यंत. राखी तेव्हा नवीन होती. तिला शर्मिला व राजेश खन्नाने नवशिकी म्हणून भरपूर छळून घेतले. पण दैवाने तिच्याशी अजून एक विषारी खेळी खेळायची बाकी होती.
गुलज़ारशी लग्नं केल्यानंतर तिची ओळख, शेवाळी हिरव्या डोळ्यांची, समरसून acting करणारी नटी अधिक, गुलझारची बायको अशीही झाली. पण त्या गुलझारने स्वत:च्या सिनेमात तिच्याऎवजी शर्मिलाला घेतले आणि त्यांच्यात एक ठिणगी पडली. मौसम मुळे बोस्कियाना(गुलझारच्या घराचे नाव) तला बहराचा मौसम गेला असे म्हणतात. शर्मिलाचा जय झाला. राखीमधली नटी अत्रुप्तच राहीली.
याच शर्मिलाचा जेव्हा सगळी कडे जयजयकार चालू होता तेव्हा राज कपूर "मेरा नाम जोकर" साठी तिचे नावही घ्यायला तयार नव्हता. कारण सरळच होतं. राज कपूरच्याच शब्दात सांगायचं तर, शम्मी कपूर तेव्हा शर्मिलाबरोबर लग्नं करायचे की नाही या विचारात होता. जर त्याने खरोखरच लग्नं केले तर"कपूर खानदानातली बहू" बिकिनीत कशी दाखवणार? पण हाच प्रश्न त्याला क्रमाक्रमाने मुमताज व सायरा बानू बद्दलही पडला पुन्हा शम्मी कपूरमुळेच! शेवटी त्याने लग्नं केले ते नीलादेवीशी हे तर सर्वश्रुतच आहे. या सगळ्या भानगडीत आपल्याला जोकर मध्ये "त्सॅना रॅबिन्किना " आवडून गेली. "जुदा नही होंगे तो मिलेंगे कैसे" ह्या ओळी अजूनही ह्रुदयात घर करून आहेत.
राज कपूरला एकदा एका पत्रकाराने खंवचटपणे विचारले होते," तुम्ही तुमच्या प्रत्येक नटीशी लफ़डं का करता?" राज कपूरचे उत्तर फ़ार मासलेवाईक होते," इतरही producer लफ़डी करतात, पण ते माझ्याइतके हीटस देत नाहीत आणि माझा सिनेमा हीट नाही झाला तरी लोकांना वेड लावून जातो. जागते रहो, बूट पॉलीश बघतच राहतात. राज कपूरचे नुकतेच लग्न झाले होते त्यानंतर क्रिश्ना कपूरला घरी आल्या आल्या छोट्या शशी कपूरने तिला विचारले, "तुम यहा क्यू आयी हो? अपने घर क्यों नही जाती?" क्रिश्ना कपूरने एका interview त सांगितले होते की मी तेव्हाच छोट्या शशीचा हा सल्ला ऎकला असता आणि माहेरी परत गेली असती तर बरं झालं असतं. राज कपूरबद्दल एवढं पुरेसं आहे. त्याने इतरांना कायम हसू दिलेत पण क्रिश्नाला कायम आसू दिलेत. हसू आणि आसू राजच्या वैयक्तिक जीवनातही त्याची पाठ सोडायला तयार नव्हते.

जोडगाणी

2006-11-20T10:16:00.000-08:00

जोडगाणी!
उन्हाळ्यात रात्री फ़िरताना दिवस सुरू व्हायचा. सहज मैल दोन मैल चालणे व्हायचे. गप्पागप्पात विषयही कुठून कुठे भरकटत जायचे. तेवढ्यात एक लकेर सुरावटीसह कानावर येऊन आदळायची. "ना तुम हमे जानो, ना हम तुम्हे जाने, मगर लगता है कुछ ऎसा, मेरा हमदम मिल गया". हेमंतकुमारचा धीरगंभीर आवाज काळजाला छेद देऊन जायचा. त्याचा अवाज विरतो न विरतो तोच, सुमन कल्याणपूर तिच्या मधाळ आवाजात तेच आवाहन पुन्हा करायची. लाटेवर स्वार होवून डुंबायला हवे काय अजून? त्या गाण्याची गोडी संपते न संपते तोच, मुकेश त्याच्या अनुनासिक स्वरात, " रात और दिन दिया जले, मेरे मनमे फ़िरभी अंधियारा है, जाने कहा है वो साथी, तू जो मिले जीवन उजियारा है" आमचे ह्रुदय पिळवटून टाकायचा. त्याचे दु:ख कमी होते की काय असे वाटायला लावणारा स्वर पाठोपाठ यायचा लताचा, तेच सूर घेवून, पण काळजाला ऊभा छेद देवून.
एकाच गीताच्या दोन बाजू फ़ार हुरहूर लवून जातात. त्याच पठडितले हे पहा,"ऎ दिल कहा तेरी मंझिल, ना कोइ दिपक है, ना कोइ तारा, गुम है जमी, गुम आसमा, ऎ दिल कहा तेरी मंझिल!"
यातून वर येतो न येतो तोच "तुम मुझे यू भूला न पाओगे, जब कभी भी सुनोगे गीत मेरे, संग संग तुम भी गुनगुनाओगे" वेड लावतं. तीच मजा, " चंदनसा बदन, चंचल चितवन" दोन वेगवेगळ्या आवाजात ऎकताना येते. तोच मुकेश, तीच लता किंवा आशा अथवा सुमन असो, "tandem" उर्फ़ "जोडगाणी" ऎकताना एक वेगळीच नशा चढवून जातात.
पुरूष आणि स्त्री आवाजात तर जोडगाणि आहेतच, पण पुरूष आणि पुरूष ह्यांचीही जोडगाणी आहेत. त्यातले खास गाजलेले म्हणजे, "तुम बिन जाऊ कहा" हे रफ़ी आणि किशोर दोघांनीही समरसून गायलेले. पण तेव्हा यॉडलिंगचा जमाना होता आणि किशोरची नशा होती. बाजी किशोरच मारून गेला यात संशयच नव्हता. रफ़ीचे चाहतेसुध्धा हे तेव्हा कबूल करत होते. त्याहून वेगळे म्हणजे जिवाला चटका लावणारे, अमिताभ आणि लताचे, "नीला आसमा सो गया". सभोवतालचा धूसर निळा परीसर, आठवणीने आर्त झालेले डोळे, बोलका चेहरा, वियोग personified, असे हे चित्र, प्रेमभंगाला पण एका ऊच्च पातळीवर नेऊन ठवतं. नव्हे, आपला पण असा एक तरी प्रेमभंग झाला पाहीजे, ही ईच्छा उफ़ाळून वर येते. किती नशिबवान हे प्रेमभंगाने पोळलेले लोक हेच प्रकर्षाने जाणवते.
"परदेसियोंसे ना अखिया मिलाना", "वादिया मेरा दामन, रासते मेरी बाहे, जाओगे फ़िर कहा, तुम मुझे पाओगे", " जिया हो जिया हो जिया हो कुछ बोल दो", किंवा, "सौ साल पहले मुझे तुमसे प्यार था", "जब जब बहार आयी, और फ़ूल मुस्कुराये, मुझे तुम याद आये", "एहसान तेरा होगा मुझपर, दिल चाहता है वो कहने दो मुझे, तुमसे मोहोबत हो गयी है मुझे, पलकोंकी छांवमे रहने दो"
ही यादी थांबणारच नाही. एक ह्रुदय कमी पडत होते की काय म्हणून एकाच्वेळेस एका ह्रुदयात दोन जीवांची आग लवून जातात ही गाणी.

गॉसिप - सूरत स्टाईल

2006-11-09T09:49:00.000-08:00

तुमच्या वेळेस गॉसिपींग कसं काय चालायचं.
कसं काय म्हणजे? धूम चालायचं.
दाखवा कि मग एक झलक.
एक कशाला, भरपूर देइन. पण म्हणतात ना, नदीच मूळ, ऋषीचं कूळ, तसंच, नटीचं खूळ शोधू नये.
सुरूवात करो या, अमिताभपासून. हा जो पहिल्यांदा जयाला एका पार्टीत भेटला तेव्हा याची girl-friend होती, तेव्हाची ५ फ़ूट ७ ईंच स्लीम शीला जोन्स! जया तेव्हा नुकतीच, फ़िल्म FTII च्या भास्कर चौधरीला (तिचा instructor) प्रेमाचं नाटक करून, चकवून आली होती.
FTII वरून आठवलं, शबाना तेव्हा FTII च्याच class-mate बेंजामिन गिलानीबरोबरची engagement तोडून अंकुर साईन करायला शिकली होती. शबाना आली तर मागून स्मिता पाटीलही येणारच. तमाम IIT च्या जनतेबरोबर, गौतम राजाध्यक्ष्सुध्धा सामिल होता. मराठी येत नसतानासुध्धा IITतली जनता तेव्हा मुंबई दूरदर्शेनवरील मराठी बातम्या "बघायची".
अमिताभने एका सिनेमात व्हीलनचा रोल केला होता परवाना त्यात हीरो होता "नवीन निश्चल". दुसऱ्यात हीरो होता जीतेंद्र. याच जीतेंद्रने शोभा सिप्पीबरोबर steady असताना हेमा मालिनी बरोबर लग्नं करण्याचा घाट घातला होता. तो लगेच शोभाने धर्मेंद्रची मदत घेवून हाणून पाडला. धर्मेंद्र त्याआधी लीना चंदावरकर बरोबर गळाडूब प्रेमात होता, तर हेमा संजीववर फ़िदा होती. पण हेमाच्या आईने संजीवकुमारला डांसरबरोबर पकडल्याने, तो हेमाच्या मनातून उतरला.
शबाना कमर्शियल सिनेमात येण्यासाठी शशी कपूरबरोबर प्रेमाचे नाटक खेळतेय हे कळल्यावर, जेनीफ़रने आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न केला होता. ईकडे रेखाने एकामागोमाग एक बॅचलर पळ्वायला सुरूवात केली होती, विनोद मेहरा, किरणकुमार, वगैरे वगैरे. तर, श्रीदेवीने मध्येच मिथुनबरोबर चोरटे लग्नं करून नंतर ते मोडले पण. मिथुन ममता शंकर बरोबर लग्न करता करता राहिला. पण त्याने हेलेना बरोबर लग्न करून मोडले त्यानंतर. ईकडे मजहर खानने नंदिनी सेन बरोबर लग्न करून पुन्हा मोकळा झाला. पुढे त्याच मजहरने झीनत अमान बरोबर लग्न केले त्याआधी तिने संजय खान बरोबर चोरून लग्न केले होते. संजय खान म्हणजे रितीकचा सासरा.
हीच झीनत एकदा राजेश खन्नाबरोबर खोट्या प्रेमाच्या शपथा घेताना डिंपलने ऎकले होते. तीच डिंपल, जी एके काळी महाराष्त्राच्या मुख्यमंत्र्याच्या मुलाबरोबर dating करत होती, तर राजेश अंजू महेंद्रू बरोबर रहात होता. तीच अंजू जी वेस्ट ईंडिजच्या सोबर्सवर भाळली होती.
जावू दे. सध्ध्या पहीला अध्याय येथेच समाप्तं करतोय.

(ऊशिराच्या) दिवाळी शुभेच्छा २००६!

2006-10-30T02:52:00.000-08:00

कसं असतं आजारपण?

2006-09-24T02:22:00.000-07:00

(नसलेल्या) डोक्याची जड होण्याची जाणीव. सूर्याने डोळ्यांची जागा घेतली की काय असे वाटायला लावणारा दाह, हातापायांचे अस्तित्व हे कामचुकार मुलांसारखे. लाड करून घ्यायला तयार, पण काम सांगितले की स्वत:ला पुढे उचलायला संपूर्ण नकार. हळुहळू चहाचा घोट व (गरम) पाण्याचा घोट सारखाच वाटतो. स्वयंपाकाचा सुगंध आसमंतात दरवळूनही पोटावर त्याचा परिणाम होत नाही.
अचानक vibrating table सारखे शरीर उडायला लागते. आत नीट ठेवलेली blankets घाइघाईने काढल्या जातात ती शरीराबरोबर थाडथाड उडण्यासाठी. हळुहळू हिही थरथर नाहिशी होते वादळापूर्वीच्या शांततेसारखी. लवकरच कान हे स्वत:चे नसून किटलीचे आहेत हे जाणवायला लागते त्यातून निघणार्या वाफ़ांमुळे. अंगाची भट्टी पेटायला लागते. थर्मामिटरशी दोस्ती होते आणि ती वाढतच जाते. डॉक्टरशी जवळचे नाते निर्माण होतं. हॉस्पिटल व पलंग आपले वाटायला लागतात. अन्नावरची वासना उडताच सर्वं प्रकारचे पदार्थ सेवेशी हजर होतात. पण कडू गोळी, capsules, व ईंजेक्शन हेच काय ते खरे साथीदार बनतात. ceilingकडे बघणे, पंख्याशी संवाद मनातून करणे, हे नित्याचे छंद होतात. घड्याळ फ़ार हळू चालतय असं वाटतं. stereo चे सूर बेसूर होतात, ग्लानी आणि झोप, खाणे आणि गिळणे, बघणे आणि डोळे उघडॆ ठेवणे, यातील फ़रक नाहीसा होतो.
आणि अचानक कायापालट होतो. दरदरून घामाची अंघोळ होते. शब्दं फ़ुटतात ओठातून व कधी एकदा अंघोळ करून हे आजारपणाचे सुतक काढून टाकतो असे होते. बरं वाटल्यानंतर , मला बरं वाटत नव्हतं, ह्यामुळे बरं नं वाटायची काहीच गरज उरत नाही.

हेमंत_सूरत

सूरती फ़रसाण - ४

2006-09-19T06:14:00.000-07:00

हा माझा आणि सौ. चा एक संवाद.
"आपल्याला सूरतला येऊन इतकी वर्षे झालीत, पण आपण काही बाबतीत अजिबात सूरती झालो नाही."
सौ.चा प्रश्न,"नक्की कोणत्या बाबतीत म्हणताय?"
"फ़ाफ़डा, खाकरा, लोचो, गोटा, सेव-टामेटानी शाग हे सर्व आपल्याला कधी बोलावताहेत असे वाटलेच नाही. अजूनही कांदे-पोहे, शिरा, उपमा ह्याचीच इच्छा होते."
"तुम्ही चान्स असूनही गुजराती मुलीशी लग्नं केलं नाही, तेही सूरतमध्ये राहून, त्याचा शाप तुम्हाला लागतोय."
"म्हणजे काय? मी नाही समजलो."
"माझ्याशी लग्नं करण्याआधी चक्कं आठ वर्षं तुम्ही सूरतच्या मोहजाळात होतात, तरीही माझ्यासारख्या मराठी मुलीशीच तेही arranged marriage करण्याचा आग्रहं तुम्ही धरलात तर तुम्हाला कशी ह्या गुजराती फ़रसाणाची गोडी लागेल?"
" हो, माझे colleagues म्हणत होते गंमतीने, कर की एखाद्या गुजराती मुलीशी लग्नं. त्याच वेळेस सचिन गुजराती अंजली मेह्ताच्या प्रेमात पडून लग्नं करून बसला होता."
"तेच कशाला, त्याहीपूर्वी, अनूप झलोटा सोनालीच्या प्रेमात पडून नंतर मोकळा पण झाला होता रूपकुंवर राठोडला line clear देऊन."
"मग माझे काय झाले असते जर मी एखाद्या "पटेल" मुलीशी लग्नं केले असते तर?"
" काही विशेष नाही. तिने मजबूत बांध्याची असल्याने मोलकरीण घरात अजिबात ठेवली नसती. सर्वं कामं स्वत:च केली असती. सकाळी ५ला उठून पाणी भरून अंघोळ करून कपडे धुऊन ६ वाजेपर्यंत बाहेर गॅलरीत वाळायला पण टाकले असते. आणि जर तुम्ही तोपर्यंत उठला नसता तर तुम्हालाही पिळून दांडीवर वाळत टाकले असते."
"बाप रे!" मी विव्हळलो.
"हे तर काहीच नाही. आता कसे तुम्ही एकाच मुलीवर थांबला आहात. तिने नसते सोडले तुम्हाला जोपर्यंत एक तरी मुलगा होईपर्यंत. मग भलेही त्याआधी चार मुली झाल्या असत्या. माहीती आहे नं, पटेल बाया काय म्हणतात ते - बाबो एक तो जोइएज (मुलगा एक तरी हवाच).
" मग त्या चार मुलींचा हुंडा मी कुठून दिला असता?"
"त्यासाठी तिने तुम्हाला इच्छा नसतानाही tuition किंवाconsultancy जबरदस्तीने करायला लावली असतीच."
"नको रे बाबा पटलाणीची मुलगी"
"पण एक फ़ायदा असता अजून."
"कोणता?"
"तुम्ही घरी नसताना दिवसा- रात्री चोर कधीच तुमच्या घरी येऊ शकला नसता. अहमदाबादला नाही का तुम्ही बघितले तुमच्या मित्राकडे, अख्ख्या पटेल वाडीत दरवाजे सताड उघडे असतात. आहे कोणा चोराची पटलाणीच्या हातचा मार खऊन मरायची?"
मला अजून जरा चिडवायची लहर आली.
"मग देसाइ मुलीशी केले असते लग्नं तर?"
" वा! मग काय तुम्हाला एकडची काडी तिकडे करावी लागली नसती. दोन वेळा हातात भरलेलं ताट घेऊन आली असती रोज तुमच्यापुढे. तीही घरात असूनसुध्धा नटून."
"मग तर फ़ारच छान."
"घी देखा लेकिन बडगा नही देखा बच्चमजी. देसाई मुलगी बरी सोडेल अशीतशी. "
"काय केलं असतं तिने?"
"निदान दर वर्षी पाच तोळे सोनं, दहा हजाराची gift द्यायला लावली असती. शिवाय जमीनीसाठी हट्टं धरला असता. घरात तिचे पूर्णं वर्चस्वं. ती पंतप्रधान, तुम्ही प्रेसिडेंट. मोरारजी देसाई काही उगीच prime minister नव्हते. तेच पाणी देसाई मुलींमध्ये आहे. "
" हे थोडंफ़ार नागर मुलींकडे जातय."
"ते मी सांगतच होते. देसाई मुलीपेक्षा नागर जास्तं dominating. मोजकंच करेल, काही उरू देणार नाही, प्रत्येक बाबतीत तिची परवानगी घ्यावी लगेल. येणार्या-जाणार्यावर लक्षं ठेवून राहील. वर चिक्कूपणाचा अर्कं!"
"मग तुम्हा कोब्रांसारखीच.(सौ. माहेरची कोब्रा)"
" हां. पण आम्ही वचावचा नाही बोलत त्यांच्यासारखे. आणि भांडवल नाही करत आमच्या सौंदर्याचे."सौ.च्या शेपटीवर पाय देताच तिने फ़णा काढला. आता जरा सावरून घ्यायला हवं. तेव्हा विचारले-
"घांची मुलीचं काय?"
एकदम हसता हसता तिने ठसका दिला आणि बोलली,"तुमच्या वडिलांना चालेल का सुनेबरोबर दारू प्यायला?"
"काय?" आता आशचर्य करण्याची पाळी माझी होती.
" घांची , खत्री ह्या एकदम धूप्पं गोर्या. skin एकदम चांदीची. पण brain power कमी. सासू-सासर्यांबरोबर दवा-पाणी किंवा रम-पाणी हे नेहमीचेच. शिवाय खत्रींचे तपेलू(एका भांड्यात मटण शिजवणे.) regular"
"मग ह्याचा खर्चंही फ़ार येत असेल."
"सौंदर्याची maintainance price असतेच नं"
मी जरा हबकलोच हे सर्वं ऎकून.
"मग काय ठरलं तुमचं? की अजून पारशी, वाणिया, जैन याबद्दल माहीती हवीय?"
"नको नको. तूच माझी वहीदा. तूच माझी dimple आणि तूच माझी आशा पारेख." व.पु. काळेंची गोष्ट मी आठवून मी म्हणालो.
"त्यापेक्षा तूच माझी माधुरी म्हंटलं असतं तर बरं नसतं का वाटलं."

हेमंत_सूरत

सूरती फ़रसाण - ३

2006-09-17T05:26:00.000-07:00

खो-खो चा आणि driving चा काय संबंध आहे हे सूरतच्या रस्त्यावर मला फ़ार प्रकर्षाने जाणवले. घरापासून तसा फ़क्त सहा किलोमीटरचा stretch, परंतु भौगोलिक परीस्थिती न जाणता एखाद्याने स्वत:च्याच मस्तीत हा प्रवास(?) करायचे ठरवले, तर काय आफ़त येऊ शकते , ते तुम्हाला कळेल. पहिला किलोमीटर संपताच तापी नदीवरचा पूल लागतो. पुलाच्या आधी एक मोठ्ठा elliptical iseland चा अडसर आहे. ह्या iseland ला वळसा घालून जाताना नेमका चढाव आहे. आमच्या अडाजणमध्ये अर्धा डझन driving schools आहेत. त्यातली एक तरी शिकाऊ कार नेमकी चढावावरच बंद पडते तीही तुमच्या समोर. बाकीचे त्याला अणि तुम्हाला हुशारीने वळसा घालून खो-खो चा खंबा टाळून कसे जातात हे rear-view mirror मध्ये स्पष्टपणे दिसतं.
जरा पुढे गेल्यावर bridge च्या शेवटी flyoverचे bifurcation आहे. त्या bifurcationच्या आधी समोरची स्कूटर turn घेणार की नाही हे खो-खो मध्ये हूल मारताना खेळणार्याच्या पदन्यासावरून आणि कुल्ल्यांच्या हलचालींवरून ओळखण्याचे बाळकडू (चुकलं की विंचुरकर सर ओरडायचे,"पोट्ट्या रट्टा हाणू का पाठीवर?" हे बाळकडूच) मिळाल्याने मला काहीच त्रास नाही. पण मी हे कसं ऒळखतो याचा त्रास बरोबरीच्यांना किंवा मागल्यांना होतो.
अठवा गेटचे दुसरे सर्कल ओलांडून गेले की खरी परीक्षा सुरू होते. आम्हा काका लोकांची पंचाईत ही की समोरचे vehicle ह्या collegesच्या जंजाळात नेमके कोणत्या college कडे वळेल. teenager मुलगी असेल समोरच्या vehicle वर तर फ़ार जपून रहावे लगते. (छोटा जरी accident झाला तरी खरी सहानुभूती तिलाच मिळणार ना!). आता सवयीने माझे ठोकताळे पक्के होताहेत. एकदम मॉड ड्रेस, exotic life-style दाखविणारा केशसंभार, तर हमखास समजावे की ती opposite sideच्या वाडिया women's college चीच कन्यका. ती swiftly right turnमारणारच. जर ती sophisticated dress sense असणारी असेल तर architecture college जे left side ला आहे, तेथे वळणार. जर ती fast जाते आहे आणि अचानक तुमच्या दोन्ही बाजूंनी hero honda splendour वाले जायला लागले की समजावे ही बया २ किलोमीटर दूर असणार्या SPB English Medium Commerce College चीच! दूसरी असूच शकत नाही.(तिचे चाहते तिच्यासाठी पायलट बनून रस्ता मोकळा करणार). त्याहीपुढे जाणे मला तर अपरिहार्य आहे. पण या घोळक्यात एखदी साधी, कानात काहीच नाही, गळ्यात काही नाही हे मानेवर न चमचमणार्या, न reflect होणार्या rays मुळे कळणारी, सोज्वळ मुलगी असेल spirit वर तर ती खुशाल आमच्या svnit ची आहे ह्यावर शर्त मारावी. पुढे कॉलेजमध्ये शिरल्यावर जर एखादी मुलगी तुमच्याहीपेक्षा fast जातेय असे दिसले तर ती south gujarat university campus (जो आमच्या च्या campus मागे आहे) ची rare species मधली आहे (युनि. त मुली एकंदर कमीच) हे ओळखायला कशाचीच गरज पदत नाही.
ह्या सर्व संकटांवर मात केली तरी एक जास्तीचे गंडांतर नेहमीच भेडसावते. सूरती बायका, खास करून married catagoryतल्या, आपल्या स्व्त:च्या blouse ची पाठ, एकदम competition मध्ये ऊघडी टाकतात. एकदा तर माझ्यामागे बसलेली सौ. ,समोरचीची शर्मिला टागोरची मागून फ़क्तं गाठ मारलेले blouse बघून माझ्या कानात किंचाळली," ह्या सूरती बायकांना काही लाजा दिसत नाही". मी तिला म्हंटले, "बघ, कितीतरी accidents ह्यांच्या blouses मुळे होता होता वाचलेत याची यांना कल्पना नाही."
हा सुरती फ़रसाणचा तिसरा अध्याय येथे समप्त करतोय. चवथा यथावकाश.
हेमंत_सूरत

सूरती फ़रसाण - २

2006-09-15T04:39:00.000-07:00

सूरतला आल्यावर आम्ही वाट बघत होतो प्रथम कोण येतं आमच्याकडे. नवीन क्वार्टर, नवीन जॉब, नवीन शहर, सगळंकाही शेअर करायचं होतं. अपेक्षित नसताना एक पोस्ट-कार्ड दर्वाज्याखालून सरकलं. गोविंद पाचपोर येणार होता केव्हातरी येत्या पंधरवड्यात. खास टीप होती, कोणालाही कळवू नये येण्याबद्दल. काय गौडबंगाल आहे हे कळेना. शेवटी आल्यावर कळेलच तेव्हा speculation चा नाद सोडला.
एके दिवशी संध्याकाळी डोअरबेल वाजली. स्वारी गोविंदची होती. surprise of surprises म्हणजे सोबत एक देखणा चेहरा होता.
"अरे, love marriage आटोपून आलोय."
"मग ये की. आत बस. पाणी घे. त्यानंतर सांग सविस्तर."
"अगं सोनल, बस. हेमंत आपलाच आहे. "
"मी आत जाते. चहा ठेवते सर्वांसाठी. तुम्ही बोला निवांत."
"सापडेल का चहा साखरेचं?"
"नवरा मिळवला गोविंदसारखा आणि तोही त्याच्या आईच्या नजरेखालून पळवून तर चहा-साखरेच्या डब्याची काय बात?" सोनल आत गेली.
" पण गोविंद, मला तर तू तिला पळवून आणलंय असं वाटतय."
" हो. मीच पळवून आणलय तिला"
"मला एक सांग. लग्नं करणारे प्रेमी जीव, लग्नानंतर ऊटी, मथेरान, माऊंट अबू येथे जातात. तू जरा अरसिकच दिसतोय. माझ्यासारख्या ब्रह्मचार्याच्या मठीत तेही सूरतसारख्या dry (सर्वार्थाने) शहरात तू तुझ्या बायकोला आणलेय. काय कारण तरी काही आहे नाहीतर ती बिचारी आयुष्यभर तुला सुनावत राहील मला सूरतला नेले, मला सूरतला नेले. जगातली सगळी रमणीय स्थळे नाहीशी झाली होती माझ्या honeymoon च्या वेळेस."
तेवढ्यात चहा घेऊन सोनल आली,"नाही हं. मी काही म्हणणार नाही. माझा नवरा चांगला डोकेबाज आहे सूरतची निवड करण्यात. ऎका त्याच्या तोंडून."
लगेच गोविंदचा धबधबा सुरू झाला.
" अरे, मी हिला कॉलेजमधून मैत्रिणीकरवी निरोप देऊन वर्ध्याला नेले. तेथे भटजी तयार होता. चार मित्रं साक्षीदार होतेच. सात फ़ेरे घेवून तासाभरात नवजीवन express मध्ये बसून सूरतकडे कूच केले. ह्या सगळ्यामागे एकच हेतू. मी वर्ध्याला जाऊन लग्नं करणार हे कोणी स्वप्नातही ओळखणार नाही. त्यानंतर तू म्हंटल्याप्रमाणे, हिच्या घरचे, माझ्या घरचे hill station, goa वगैरे ठिकाणी शोध घेतील. सूरतला अम्ही राहू ह्याचाही कोणी विचार करू शकणार नाही. सोनलचे भाऊ जरा भडक डोक्याचे. कुर्हाड हाणायलाही कमी करणार नाहीत माझ्या डोक्यात. आम्ही दोघेही जातीबाहेर जाऊन लग्नं केल्यामुळे दोघांच्याही घरी आगी लावून आलो आहोत. शिवाय दूसरे असे की तू academic institute च्या campus मध्ये. by law, पोलीसांना तुझ्या principal च्या परवानगीशिवाय मला हात लावता येणार नाही. मी तुझ्या मठीत सुरक्षित आहे. राहिली गोष्टं तुझ्या अडसराची. तर तू माझ्या नावाने institute guest house book केलेच आहे तर तूच तेथे रात्री रहा. सगळं काही स्थिरस्थावर होईपर्यंत आम्ही quarter ला राहू. आता काही अडचण?"
मी गोविंदला साष्टांग प्रणिपात घालायचाच तो काय बाकी होता.
३ दिवसांनंतर, honeymoon couple चे चेहरे ऊजळलेले दिसत होते.
" नागपूरहून फ़ोन आलाय मित्रांचा. आमचे सामान जे आई-बाबांनी बाहेर अंगणात फ़ेकले होते ते परत घेतले. सोनलच्या भावांनी कुर्हाडी भिंतीवर टांगून ठेवल्यात. आता आमचा खरा honeymoon सुरू. आम्ही चाललो mount abu ला. परत आल्यावर भेटू"
त्या ३-४ दिवसात जे माझ्यासारख्या ब्रह्मचार्याचे जे लाड झाले खाण्यापिण्याचे सोनल वहिनींकडून ते मी कधीच विसरू शकणार नाही. अतिशय जड अंत:करणाने मी त्यांना निरोप दिला. आताही मी जेव्हा जेव्हा गोविंदकडे नागपूरला जातो तेव्हा तेव्हा माझी खास बडदास्त ठेवली जाते. एक संध्याकाळ गोविंद-सोनल कडे ठरलेलीच. माझे लग्नं झाल्यानंतर त्यात स्वातीची भर पडली एका जास्तीच्या ताटाची.

सूरती फ़रसाण

2006-09-08T22:40:00.000-07:00

१९८० ला बंगलोरच्या टाटा इंस्टिट्युट (I.I.Sc ला टाटा इंस्टिट्युट म्हणतात) मधून मास्टर ऑफ़ इंजीनियरींगची पदवी डोळ्यांसमोर इतरांना मुंबई, दिल्ली, टेक्सास, ह्रोड आयलंड अशी स्वप्ने दाखवीत होती तेव्हा अस्मादिक पाय जमिनीवर घट्ट रोवून २-३ जॉब हॉपिंग करत एक दीड वर्षांनी सूरतला येऊन पोचलेत तेव्हा हा कामातून गेला हे मला सर्वांच्या डोळ्यांतून न सांगता जाणवलं. सूरतला सेटल होण्यासाठी नागपुर स्टेशन सोडले तेव्हा आईच्या डोळ्यात जे पाणी साचले होते ते शिकण्यासाठी बंगलोरला जातानापेक्षा जास्त होते हे सहज जाणवले. साहजिकच आहे, बंगलोर दोन वर्षात सोडायचे होते पण सूरत केव्हा सोडणार याची शाश्वती नव्हती. वडिलांच्या डोळ्यात एवढाच पगार नागपूरला मिळतोय तर सूरतला जाण्याची गरजच काय हे डोकावत होते. मित्रं हाच विचार करत होते की कोणीही अशी ambition ठेवतो मी मोठ्या मेट्रो सिटीन जाईन किंवा फ़ॉरीनला जाईन मग हा खुळा सूरतला जाण्याचे वेड काय डोक्यात घेवून बसलाय?
माझं उत्तर सोपं होतं. campus based life मला हवं होतं. जेथे quarter मोठे मिळणार, स्वत:चे हक्काचे सर्कल जमवणार. वेगळ्या अशा ठिकाणी माझी identity बनवणार. असे शहर, जेथे शहराचे सर्वं फ़ायदे असणार पण मेट्रो सिटीची लगबग धावपळ आणि जिवघेणी rat race नसणार, ते मला सूरतच्या रूपाने मिळाले. मग गुजराथी भाषा, नवीन लोक, नवीन जेवण ह्यांचा काहीच अडसर वाटला नाही. सूरतच काय, दूसरे कोणतेही तसेच शहर चालले असते.
लवकरच मित्रांची पत्रे यायला लागलीत. एक एक करून सूरतचा पाहुणचार घ्यायला आलेत. कॉमेंटस, गप्पांच्या फ़ैरी झडायला लागल्यात.

सूरतला यायचे कधी ठरवले?
appointment letter मिळाल्यावर!
यायचे कसे प्लान केले? आधीचे काही observation? कोणी ओळखीचे?
history मध्ये शिवाजीने लूटले होते एवढीच ओळख.
नकाशात तरी पाहीले होते का?
पोरबंदरच्या अलिकडे आहे एवढाच अंदाज होता.(तो फ़ारच चुकीचा निघाला. अलिकडे शब्दाचा अर्थच बदलेल एवढं अलिकडे निघालं सूरत.)
थिएटर्स आहेत का?
२१ आहेत.
बघण्यासारखे काही आहे का?
आम्ही सोडून काहीच नाही.

दुपारी जेवणानंतर ३ वाजताचा "चष्मेबद्दूर" टाकायचे ठरले.
१ वाजता जेवण तट्टं झाल्यावर आमच्या मित्राने जी ताणून दिली ती थेट साडेचार वाजेपर्यंत. ऊठल्यावर महाराज विचारताहेत," सूरतला ऊन्हं लवकर कलतात वाटतं?'
"आमच्याकडे या वेळेला एवढीच ऊन्हे कलतात."
"चला, चहा घेवून, सिनेमाला जाऊ. सहा नंतर फ़िरणं तरी होईल."
"आता सहाचा शो मिळेल जर चहा थिएटरमध्ये घेतला तर कारण तयार होवून पोचेस्तोवर साडेपाच होतील. बुकिंग विंडोवर काही तुमचा काका बसलेला नाही ऊशिरा पोचलो तर"
"काय एवढा वेळ मी झोपलो होतो?"
"सूरतच्या भाज्या काही उगाच नाही वाखाणल्या जात! एवढी ढेरपोटी माणसे आजूबाजूला फ़िरताहेत ती ह्या सूरती जेवणामुळेच"
सूरतची अजून काय स्पेशालिटी?

येथे engagementला "half marriage" म्हणतात.
"स"चा उच्चार "ह" असा करतात. गुजराथीत साडेसात वाजता ये असे म्हणायचे असेल तर, "साढासात वागे आवजो" असे कोणीही गुजराथी व्यक्ति म्हणेल. पण सूरती माणूस,"हाडाहात वागे आवजो" असेच उच्चारेल. sober, elegant, class हे शब्दंच सूरती लोकांच्या डिक्शनरीत नाहीत. त्याऎवजी, cheap, gaudy हेच आढळतील. general knowledge म्हणजे सिनेमा, स्टार्सची लफ़डी, कपड्यांची फ़ॅशन, गॉसिप हेच! अख्ख्या भारताचे जेवढे per capita तेलाचे consumption आहे त्याच्या दुप्पट गुजराथचे आहे. येथे तळलेले पदार्थ एवढ्या चवीने खाल्ले जातात की आम्ही सूरतमध्ये " एव्हरीडे इज फ़्रायडे" हेच बघतो. प्रत्येक गोष्ट. जराही आवडली की ती "फ़ाईन"च असते. फ़ाईन शब्द सूरतला एवढा वापरतात की आम्हाला तो आता गुजराथीतूनच english मध्ये आला हे ठामपणे वाटतेय. बहू फ़ाईन अर्थात फ़ार छान हे सर्वदूर ऎकू येतं. पण फ़ाईन आर्ट, exhibition, paintings, classical concerts हे मुळी ९०-९५ पर्यंत येथे अस्तित्वातच नव्ह्ते.
मग अस्तित्वात काय आहे? साध्या कपड्यात फ़िरणारे करोडपती, जे आठ आण्याच्या भाजीसाठी घासाघीस करतील, पण अंबालाल सारभाईचा चार करोडचा (१९८० चा)पब्लीक ईश्यू एका दिवसात over-subscribe करतील. शेअर मार्केट चे खिलाडी आहेत. लाख दोन लाखाचे शेअर चहा-पाण्याच्या खर्चाईतके पटकन घेतील. जेवायच्या वेळी गेलो तर आग्रहाने जेवायला बसवतील (फ़ार ओळख लागत नाही त्यांच्याबरोबर जेवायला.) तित्क्याच सहजतेने कोटी रुपये दान देवून टाकतील आणि बोलणार पण नाहीत.
प्लेग आणि पूर आलेत तरी भजी खायला चुकणार नाहीत. कुठे काय खायला चांगले मिळेल ते जिभेवर पक्के लक्षात ठेवतील. अमर्नाथ, वैष्णोदेवी, काश्मीर, मलेशिया, सिंगापूर सगळीकडे जणू काही घराच्या बाजूला आहे ह्या थाटात जातील. बसने प्रवास below dignity मानतील. कपडे कायम (तरूणाईचे) latest fashion चे. मोरारीबापू, स्वामीनारायण, आशारामबापू, परीकरीदेवी, ईंदिराबेटी, सर्वांकडून सत्संग आवडीने करवून घेतील.
आत्ताच्या पूरानंतरही एका आठवड्यात सूरत चालते-फ़िरते करणे हेही सूरती लोकांनाच जमते. तेही तक्रारींशिवाय. (त्याशिवाय भजी खावून मिरवता कसे येइल?)

हेमंत सूरत

वारूळ सूरतचे!

2006-09-08T05:26:00.000-07:00

मुंग्यांच्या वारूळावर पाणी धो धो कोसळले आणी सर्वं मुंग्या गांगरून गेल्यात. ज्या मुंग्या साखर आणायला दूर दूर गेल्या होत्या, त्यांना परत येण्याचा मार्गंच बंद झाला. कामकरी मुंग्या जवळपास होत्या त्यांनी लगेच तुरु-तुरु चालत आपापले खोपे गाठले. बाळ मुंग्यांनी एकच आकांत मांडला. कोठार सांभाळणार्या मुंग्यांनी दरवाजे लावून घेतले. जो जेथे आहे तेथे त्याने पाय घट्टं रोवून उभे राहावे असे राणी मुंगीने फ़र्मान काढले. तिने अंडी देण्याचे काम तात्पुरते थांबविले. बरोबर लवाजमा घेतला आणि फ़िरतीवर निघाली. तिला खास पंखांच्या मुंग्यांनी वर उचलले आणि लगेच फ़र्मान सोडले, उजव्या बाजूला जे पाणी साचले आहे ते वारूळाला धोकादायक आहे. तेथे लगेच मोठे छिद्र करून त्यातून पाणी बाहेर जावू द्या. त्याबरोबर काही कामकरी मुंग्या वाहून गेल्यात तरी हरकत नाही पण बाळ मुंग्यांना अन कोठाराला धक्का लागता कामा नये. त्याप्रमाणे अंमलबजावणी झाली. थोड्या मुंग्या वाहून गेल्यात. पण बाकी वाचल्या.
पाणी ओसरताच सर्वांनी कामाला लागावे हे ठरलेच होते. पण पाणी कोसळायचे थांबेचना. प्रत्येक छोट्या कोठारातील अन्नकण संपून गेलेत. हवा कोंदट व्हायला लागली. पाण्यामुळे बाहेरून मोकळी हवा येणे केंव्हाच थांबले होते. सर्व मुंग्यांना आता प्रार्थना करण्याशिवाय काहीच करता येणे शक्य नव्हते.
अखेर आठवड्याने पाणी कोसळणे थांबले. प्रथम काही मुंग्या पोहत शेजारच्या वारूळात राणी मुंगीचा संदेश घेवून गेल्या. शेजार्च्या राणीने तिच्या कामकरी मुंग्या मदतीला पाठवल्या. आता नवीन हुरूप आला. हवा मोकळी झाली. अन्नं सुकलेलं मिळालं. बाळ मुंग्या खूष झाल्या. राणी मुंगी जातीने मोठे कोठार उघडून मदतीला धावली. छोट्या छोट्या कोंदणात लपून बसलेल्या मुंग्या आता उत्साहाने समोर आल्यात. किती गेल्या, किती हरवल्यात, कोण किती कामाला आले याचा हिशोब ठेवू लागले.
ऊन आले. दणकट मुंग्या पुन्हा कामाला लागल्या. कोणी साखर आणली, कोणी रवा आणला, कोणी कणिक आणली. कोणी कोठार दुरुस्त केलं. कोणी दरवाजे ठिक केलेत. ज्याला जे जमले ते ते त्याने केले. तरीही एक्स्प्रेस मुंग्या त्यांच्या एक्स्ट्रा पायांशिवाय अडून बसल्या. पण काम अडून बसलं नाही. आता मुंग्यांच्या राज्यात आलबेल आहे. पण हल्ली प्रत्येक मुंगी कामाला जाताना वर आभाळाकडे बघून ढगांचा अंदाज घेतल्याशिवाय कामाला सुरूवात करत नाही.

हेमंत सूरत

विसरलेला

2006-08-27T21:19:00.000-07:00

"भरकटलेला" ब्लॉग ह्यासाठी सुरु केला कारण (माझ्यासारख्या) माणसाचे विचार कायम भर्कटलेलेच असतात.फ़ारच कमी वेळा आपण सुसंबध्द विचार करतो (आपण नव्हे मी लिहा - सौ.). क्रुती करतांनाच ती सूत्रबध्द करावी हे बाळकडू आपल्याला स्वत:च्या एकेकाळच्या झिणझिण्या (मार खाल्ल्याच्या) आजही(?) शिकवून जातात (हो कां. मग लग्नानंतर मी तेच सांगतेय ह्याचा विसर कसा पडला? - पुन्हा सौ.च!). पाच महीन्यांपूर्वी सुरु लेलेल्या "भरकटलेला" झंझावाताने थोडा(?) विश्राम घेतला. दरम्यान सुस्तावलेले विचार (हो विचार सुध्दा सुस्तावतातच. त्यांनाही सुस्तावण्याचा हक्कं आहे.) पुन्हा भरकटू लागले. पण हाय रे दैवा! युझर आयडी आणि पासवर्ड दोन्हीही पार विसरून गेलो.(बॅंकेचा पासवर्ड कसा नाही विसरत? हा टोमणा दुर्लक्षित करावाच लागला.) हा पासवर्ड वेगळा हवा म्हणून वेगळा केला. नेहमीच लिहायचे आहे म्हणून लिहून ठेवला नाही. आता भोगा आपल्याच कर्माची फ़ळे (कुठे गेले ते गीता ज्ञान!). साधारण एक आठवड्यापासून पीसी टर्मिनलशी कुस्ती खेळायला सुरुवात केली. पण एखाद्याचा पत्ता तुम्ही निव्वळ त्या व्यक्तिला एकदा भेटला आहात आणि नाव व शहर माहीत नाही यावर कसा काय शोधून काढणार? तरीही सुरुवातीचा उत्साह आणि काही तासानंतरची अवस्था (झोपाळू डोळे व त्यात काहीतरी महत्वाचे हरवल्याचा अविर्भाव सौं.ना कळतोच! )

"आता मी नवीन ब्लॉग सुरु करतोय. काय नाव ठेवू?"
"विसरलेला ठेवा म्हणजे आठवायला सोपा जाईल".(बोचकारण्याची अशी सुवर्णसंधी सौ. थोडीच सोडणार)
"त्यापेक्षा बाबा हरवलेला ठेवा. आधीच्या नावाला जास्तं मॅचिंग होईल" (टिनएजर मुलगी मॅचिंगशिवाय दुसरे काय सांगणार.)
नाईलाजाने "भारावलेला" नाव ठेवलं. (कानात एक कॉमेंट घुमली - नाहीतरी माझ्यामुळे तुम्ही फ़ारच भारावून जाता.)
ईतरांमुळे आपण फ़ार भारावून जातो. कलीगने सांगितलेली ट्रॅजेडी, मित्राने कानात ओतलेली सिनेमाची स्टोरी, शिरीष कणेकरांची वात्रटिका, पं अरविंद गजेंद्रगडकरांची सुरस रम्यं अरबी घोड्याची गोष्टं, सानियांच्या कथांमधील नात्यांचे अधीकच गूढ होणारे वेगवेगळे पदर, ईतरांच्या आत्मचरित्रांमधील सॉफ़िस्टीकेटेड "लाल", ह्या सर्वांनी मी तर फ़ारच भारावून जातो हे मला आधी कळण्यापेक्षा मित्रांनीच ओळखून "बहकलेला" हे टायटल सुचवले असते.

रोज लेक्चर घ्यावे लागते तेव्हा "बकलेला" का नाही?
त्यावरून सुचले,
शाळेत जाणार्या मुलाने ब्लॉगचे नाव ठेवावे - "घोकलेला"
प्रेमात मार खाणार्याने - "पोळलेला"
दुसर्याच्या प्रेमावर वाईट नजर ठेवणार्याने - "जळलेला"
लग्नं होवून कायम बायकोचे ऎकणार्याने - "पाळलेला"
नको त्या व्यक्तिवर पन्नास टक्के प्रेम करून नकार ऎकणार्याने - "होरपळलेला"
सफ़ाई कामगाराने सुरु केलेला ब्लॉग - "मळलेला"
नुसत्या कामाचे नाव ऎकताच हतबल होणार्याने - "गळलेला"
सूरतला भज्यांवर दोन बंगले बांधणार्याने - "तळलेला"
तुरूंगात कायम राहणार्याने - "अडकलेला"
आता वाट बघताहेत शब्दं "कळकलेला", "हडकलेला", "उतलेला", "मातलेला", "फ़सलेला", "फ़ेकलेला", बघू या कोण कोण त्यांना वापर्तय ते. माझ्यातर्फ़े फ़्री !

विसरण्यात एक मजा असते. पुन:प्रत्ययाचा आनन्द पुन्हा तसाच मिळतो. दर वेळेस मी आमच्या ज्या ज्या ओळखिच्यांकडे जातो, तेव्हा कोणत्यातरी एका वस्तूकडे नीट बघतो. तिचे कौतुक करतो, डिटेल्स विचारतो. दुसर्या वेळेस, दुसरी वस्तू बघून विचारतो.

"छान आहे. केंव्हा आणली?"
"आधीचीच आहे."
"मग जागा बदलली असेल".
"गेल्या पाच वर्षांमध्ये त्या वस्तूला कोणीही तेथून हलवले नाही."
(मीच फ़क्तं हलतो. गेल्या जन्मी अर्जुनासारखं फ़क्तं माशाचाच डोळा बघायची सवय आणि तेही ईतर माशांना विसरून! हे या जन्मातही सोबत करतय तर.)

चेहरे ऒळखणे हेही माझ्यासाठी एक दीव्यंच! सांगून खरं वाटणार नाही पण सांगण्याचा एक केविलवाणा प्रयत्न करतो.
सन १९७३. वेळ सायंकाळची. मित्रमंडळीत चालणारी त्यावेळेसची एकमेव लक्झुरी म्हणजे रेकॉर्डप्लेयर्वर हिंदी सिनेमांची गाणी ऎकणे. एक गाणं ऎकताना मी उद्गारतो, "काय नाचलीय बबीता ह्या गाण्यावर!" (बबीता म्हणजे लोलो ऊर्फ़ करिष्मा किंवा बेबो ऊर्फ़ करिनाची आई. नवीन पीढीसाठी खास माहिती) . यावर सर्व मित्रं एकसाथ ऊसळतात,"अरे बेट्या, ती हेलन आहे. बबीता हिरॉईन आहे त्या सिनेमाची. जा पुन्हा एकदा पहा सिनेमा नाहीतर १० रुपयांची बेट." खिशात सायकलमध्ये हवा भरण्याचे वीस पैसे एवढाच माझा ऎवज असल्याने
माझ्या चेहर्यावर हार मानली तरी ती दिसत नव्हती. एक शेवटचा डिफ़ेंन्स म्हणून मी धैर्य एक्वटून बोललो, " हिरॉईन असली म्हणून बबीता काय नाचू शकत नाही का?" यावर फ़ायनल शिक्कामोर्तब झाले ह्या ब्रम्हंवाक्याने,"जोपर्यंत हेलन तुझी कॉमेंट ऎकून एखाद्या विहीरीत ऊडी घेत नाही तोपर्यंत बबीताला चान्स नाही. हा तू प्रोड्युसर झाला तर गोष्टं वेगळी!."

सन २००५. जानेवारी २ . शाळेपासूनच्या सर्वं मित्रांचे ३३ वर्षांनी गेट -टुगेदर.
"आता तरी कळले का ती हेलन होती?".
दुसरा," नसेल तर करिश्माला विचार."
तीसरा हात धुवून घेतो," छे छे सल्मानला विचार. हेलन आता त्याची मानलेली आई."
"नको, ऊगाच विवेक ओबेरॉय त्यात ओढला जायचा" चवथ्याने पण संधी सोडली नाही.
मला आता तरी ती हेलनच हे ऍक्सेप्ट करण्यावाचून गत्यंतरच नव्हते.

ह्या सर्वांवर कळस झाला तो २००२ साली. फ़ॅशन शो म्हणजे कॉलेजमधल्या बाळगोपाळांसाठीपर्वणीच! पोरीबाळींना (ईंजीनियरिंगच्या ज्यांना आम्ही काहीही दागिने घालत नसल्यामुळे लंकेच्या पार्वत्या म्हणतो) मॉड ड्रेसमध्ये, त्यांच्या नाकावरच्या चष्म्याशिवाय बघणे हे तर सर्वांचे आद्यकर्तव्यं. अशा ह्या ईव्हेंटला विद्यार्थी जज पण तेवढीच फ़टाकडी आणतात. मी आपला प्रोफ़-ईन-चार्ज पदामुळे माझ्यावरच्या एका वाक्याच्या स्वागताने त्या फ़टकडीची बोळवण करण्याची जबाबदारी पार पाडण्याची वाट बघत होतो. ठरल्यावेळेबर्हुकूम एक स्मार्ट व्हॉलंटियर एका मदालसेला एस्कॉर्ट करून येत होता. ती चंद्रिका मॉडेल्सला लाजवेल असा पदन्यास करत येत होती. एखाद्या चवळीच्या शेंगेला ऊत्तम सिल्कची साडी, स्लीव्हलेस, हाय हिल्स, पर्फ़्युम आणि मोजकेच दादिने घालून सजवले तर ती कशी दिसेल? तर तशी ती ऊर्वशीच्या अविर्भावात, मधाळ हसत, तेही माझ्याकडे बघत येत होती. मी कसाबसा प्लास्टीक स्माईल देत कोरडेपणाने उद्गारलो," वेलकम मिस. प्लीज बी सीटेड." आणि ती जवळजवळ मला खेटूनच बसली. परस्त्री जर एका फ़ूटाच्या आत जवळ बसली तर साहजिकच मला एम्बरासिंग वाटते.
बाजूच्या माझ्या मित्र कम कलीग रश्मीनला मी विचारले,"मॅडम लोणत्या कॉलेजमध्ये शिकवतात - फ़ॅशन टेक्नॉलॉजी की टेक्सटाईल टेक्नॉलॉजी?",
रश्मिन लगेच माझ्यावर ऊसळला,' अरे, मॅडम काय म्हणतोस, ती आपली स्टुडंट आहे- शमिता देसाई."
मी अवाक. भान ठेवून विचारले," कोणत्या ब्रॅंचची?"
- "सिव्हीलची! दोन वर्षांपूर्वीची ग्रॅज्युएट".
-"मग माझ्या क्लासला येत नसेल."
हे सर्वं ती ऎकतच होती(खरे संभाषण ईंग्लीशमध्येच चालू होते).
ती लगेच ऊसळून बोलली," सर, मी तुमचे सर्वं क्लासेस अटेंड केलेत रेग्युलरली." -
मग माझ्या कसे लक्षात आले नाही? मी विचार केला, नक्कीच तिने पहील्यांदा एवढे चांगले कपडे घातले असतील.
माझे विचार जसे काही जाणून रश्मिन म्हणाला," शी वॉज फ़ेमस फ़ॉर हर आऊटलॅंडिश ड्रेसेस".
आता मात्रं मला वाटंत होते की धरणी दुभंगून मला पोटात घेईल तर बरं. नेहमी बूंदसे गयी वो हौदसे नही आती म्हणतात. माझे मात्रं हौदसे गयी वो दर्यामेभी न समायी झाले.

हो पण ह्या विसरण्याच्या ढगाला एक सिल्वर-लाईनिंग पण आहे. काही मोजक्या गोष्टी मी अजीबात विसरू शकत नाही. आणि त्या मला सारख्या आठवतात हे पण सांगू शकत नाही.
क्रियाकर्म करताना समोरच्या फ़ोटोतला आईचा शांत पाणीदार चेहरा, हॉस्पिटलमधून शववाहिनीत ट्रान्स्फ़र करताना एरवी हलक्या असणार्या आईचे जड झालेले शरीर, प्रत्येक नातेवाईकाने भेटताच फ़ोडलेला हंबरडा, रडणारे लाल डोळे, पण माझ्या डोळ्यातून अजूनही ओलावा घरंगळलेलाच नाही. मी जो थिजलोय आणि थबकलोय ते मी विसरूच शकत नाही .

हेमंत पाटील
सूरत
२८ जान.०६

2006-03-08T05:00:00.001-08:00

"किनारा - एक परीक्षण"

७८ साली "किनारा" पाहीला होत. त्यात "मांडू" दर्शन झाले. त्यानंतर तब्बल २६ वर्षांनी मांडू बघण्याचा योग याचिदेही याचिडोळा आला. साहजिकच, "किनारा" बघण्याचि ऊर्मी पुन्हा उसळून आली. नुकताच तोही मोका साधला. ह्या सगळ्यात विजय झाला तो कॉमेंटसचा! गुलझार, जीतु, हेमा, व धरम, ह्यांचि क्षमा मागून (त्यांना मराठी कळतं, व ते मला ओळखतात हे आपण धरून चालू) त्यांच्यावरच्या कॉमेंटस सादर करतोय. सुक्याबरोबर ओलंही जळतं ह्या न्यायाने ईतरांचाही त्यात समावेश करतोय. ( त्यांची वेगळी माफ़ी मगायची गरज नाही).
तमाम हिस्टरीच्या प्रोफ़ेसर्सचा तेव्हा किती हेवा वाटला होता. हेमा ज्या धरमच्या प्रेमात पडते तो चक्कं हिस्टरीचा प्रोफ़ेसर! जीतेंद्र हा आता मात्र हेमाचा धाकटा भाऊ दिसतो. संपूर्ण सिनेमात तो गुलझारला किंवा ऍक्टिंगला शोधतोय असंच वाटतं. गुलझारनेच केलेली जीतुबद्दलची कॉमेंट आधी देतो. "जीतेंद्र हा असा कलाकार(?) आहे जो रडला की पब्लिक हसते आणि तो हसला की जनता रडते. त्याची ही शोकांतिका असली तरी लोक जीतुला पहायला का येतात हे मलाच पडलेले कोडे आहे". जेव्हा अगतिक होवुन (दुःखं दाखविण्याच्या ऍक्टिंगपुढे हतबल होवुन) तो तोंड फ़िरवतो व पाठ दिसते तेव्हा ती पाठच रडतेय असेच वाटते. कोण म्हणतं जीतू ऍक्टिंगला पाठ दाखवतो? उलट ऍक्टिंगसाठीच तो पाठ दाखवतो.
निवडणूकीत आपण दोन खराब उमेदवरांमध्ये त्यातल्या त्यात जो कमी वाईट त्याला मत देतो. तसे धर्मेंद्र आणि जीतेंद्र मध्ये, धरम बाजी मारुन नेतो. अर्थात त्याला कारण हेमा! ती समोर असल्याने धरमला प्रेमात पडण्याची ऍक्टिंग करावीच लागली नाही. तो प्रेमात पडलाच होता.
तसा गीत गाया पथ्थरोंने मध्ये दगडांच्या मूर्ती जिवंतपणाच्या जास्तं जवळ होत्या (जीतूपेक्षा) ही मल्लीनाथी चित्रपती शांताराम ह्यांच्यावतीने करण्यास हरकत नाही. गब्बरच्या भाषेत म्हणायचे झाले तर,"जीतूके ऍक्टिंगसे तुम्हे सिर्फ़ एक ही चीज बचा सकती है और वो है सिर्फ़ 'वेरूळ की लेणी'"!जीतूची आत्ताची थोरवी काय सांगावी? मला तो एका ऍंगलमध्ये त्याच्या त्यावेळच्या वाढविलेल्या केसांमुळे, तो सुपीरियर धनराज पिल्ले वाटला. माझ्या मुलीला (वय वर्षे १५) तो थोडा थोडा गांगुलींच्या सौरवसारखा भासला तर आमच्या सौंना (वय वर्षे सांगत नाही) तो लक्ष्या बेर्डेच चकवून गेल्यासारखा वाटला.
हेमा ३० वर्षांपूर्वी सौंदर्याचा पुतळा होती. आमचा बंगलोरचा रिसर्च स्कॉलर मित्र, परतीच्या प्रवासात, अती मूसळधार पावसामुळे, विजयवाड्याजवळ ट्रेनमध्ये २४ तास अडकला होता. ते २४ तास त्याने कसे काढले माहीती आहे? निव्वळ समोरच्या मालगाडीवरच्या डब्यावर खडूने लिहीलेले होते,"हेमामालिनी दुनियाकी सबसे हसीन औरत है" ह्या एकमेव युनिवर्सल ट्रुथवर!ह्याच हेमाने आमच्या एका स्कॉलर प्रकाश बापटला कसे वेडे केले होते ते आय.आय.एस्सी बंगलोरची रूम नं. एच ५० च जाणे. आयडियल फ़्लुइड फ़्लो च्या पुस्तकाला तेव्हा खूपच डिमांड होती परिक्षेच्या काळात. बापटलाही ते पुस्तक हवे होते. रात्री तो ते पुस्तक घेवून गेला आणि सकाळी ठरल्याप्रमाणे परत करायला आला तो तणतणतच!
"पाटील, ह्या पुस्तकाला तू हे फ़िल्मफ़ेअरचे कव्हर का चढवले?".
"त्यात काय, हेमामालिनीचाच तर फ़ोटो आहे".
"अरे त्यानेच तर घात केला. हेमा माझा वीक पॉइंट आहे. रात्रभर मी पुस्तकच उघडू शकलो नाही. कव्हरवरच नजर खिळवून होतो. आता परिक्षेत काय लिहू?".
"हेऽऽमा!"
अजून काही मासलेवाइक नमूने आमच्या सिनीयर मित्रांचे."वो कौन थी" मधली साधना - स्लीवलेस घालावे ते साधनानेच!हे रिंकू उर्फ़ शर्मिलाच्या एका चाहत्याने ऎकले आणि तो विव्हळला,"का? ऍन ईव्हिनींग इन पॅरीस" मधल्या रातके हमसफ़र थकके घरको चले गाण्यात, बोटीतल्या शर्मीलाचा स्लीव्हलेस जास्तं चांगला होता."हे तर काहीच नाही, अंबाडा बघावा तर असली नकली मधल्या साधनाचाच, तेरा मेरा प्यार अमर ह्या गाण्याच्या वेळचा". पुन्हा तो साधना वीर खिंकाळला.एका वेळेस शंभर सामान्यजणीतून कोणीही मिळण्याची आशा नसलेला आमचा सदाबहार मजनू मित्र "मेरे मेहबूब" बघून करवादला होता,"आपल्याला तर बुवा मेरे मेहबूब्मे क्या नही" नाचणार्या दोघीजणीत कोणाला सिलेक्ट करावे ह्याचा प्रश्नच पडणार आहे.
अभिजात सौंदर्य म्हणजे जाडं, स्थूलत्वाकडे डोकावणारं, हे नंदा, मीनाकुमारी, हेमामालिनी, हे समीकरण "घर" मध्ये अचानकच "रेखा"ने तोडल्यावर ती खरोखरंच किती खूबसूरत आहे ह्यावरच कित्येकांनी तोंडसुख घेतले. जयाप्रदाने श्रीकांत नाहटाच्या प्रेमात स्वतःला पागल केले हे वाचून, आय.आय.टी.तला आमचा मल्लिकर्जुन, रूममधली जयाप्रदाची सर्वंच्या सर्व पोस्टर्स काढून २ दिवस खिन्नं बसला होता.
तीच ती कालची सुंदर वाटणारी हेमा आज तिचे कपाळच नव्हे तर भाग्य पण थोडे आत गेल्यासारखे वाटते. शरीर बोजड वाटते. तिच्याऎवजी राखी असती तर तिने भूमिकेला जास्तं न्याय दिला असता हेही चटका लवल्यासरखे तरळून जाते.
खरा हिरो, बघण्याचा, मांडू! ऎकण्याचा खरा हिरो, आर्डी बर्मन! आजही त्या गण्यात हरवून जातो. "नाम गुम जायेगा" ही पॉकेट मनी ची रक्कम खर्चं करून पार्टिंग गिफ़्ट म्हणून अशोक कुमार सिंगला दिलेली एल्पी रेकॉर्ड वाया गेलेली वाटत नाही. आणि ह्या सर्वं उण्यादुण्यावर पांघरूण पडतं.
गुलझार ऎवजी आमची सौ. जर डायरेक्टर असती शेवटच्या प्रसंगात, तर तिने म्हंटलं असतं, हेमाच्या आईच्या तोंडून, हेमाला, (वीमेन्स लीबच्या सर्वं कार्यकर्त्यांची क्षमा मागून)"अगं भवाने, आधीच त्या धर्मेद्रला खपवलंस, आणि त्यात आता डोळे घालवलेन! बरं तर बरं, तो जीतू आपणहून तुला पत्करायला तयार आहे. आणि तू, कलमूही, दिलजली, त्याला नाही म्हणून पर्तवून लावतेस? असेल रूप दिलं तुला, पण तुला "हो" तरी म्हणणार कोण? बराय आर्किटेक्ट आहे, दिवसभर पडून राहील ऑफ़िसमध्ये, घर ठेवेल सुबक,आणि वस्तू जागच्या जागी! तुला आंधळीला सगळं बरोबर सापडेल. चल मुकाट्याने "हो" म्हण आणि गाठ त्याला मंदिराच्या पायरान्वर आणि लाव लग्नं तो "रामदास" होण्या आधी. बाइ गं, बाइच्या जन्माला आलीस आणि असं भरलं ताट लाथाडून तरी कसं जाता येतं तुला?"
मग येइल गोड शेवट!
सिनेमाचा आणि परीक्षणाचा!
हेमंत पाटील - सुरत

सौंदर्य

2006-03-03T04:15:00.000-08:00

सौंदर्य
ब्युटी किती प्रकारची असते?
सर्व सेलेब्रिटीजची क्षमा माहून ही लिस्ट सादर करतोय.
पार्श्वगायन सौंदर्य : सगळं सौंदर्य आवाजातच एकवटलेलं असतं. याला अपण नभोवाणी सौंदर्य पण म्हणू शकतो. कोणी याला डबिंग सौंदर्य पण म्हणतात. बाकी बोलण्याचि गरजच नाही.
ऐश्वर्या/ सुश्मीता सौंदर्य : निव्वळ सौंदर्य असे काहि जळकुकडे लोक म्हणतात. त्यांचे जळणे सौंदर्यासाठी नसते तर ते या सौंदर्यामुळे मिळण्यार्या बाकी फ़ॅसिलिटीज मुळे असते. सिनेमा, पैसा, प्रसिद्धी, ह्यामुळे ते जळतात. अशीच अमुचि बायको असती, आम्हीही त्यांचे नवरे झालो असतो, ह्या सुप्रसिद्ध ओळी त्याअंच्याच तोंदच्या बरं का!
सांपत्तिक सौंदर्य : कितीही ढालगज असेल मुलगी तरी तिच्या वडिलांच्या बॅंक बॅलन्सकडे बघून आणि रिअल ईस्टेट्च्या गूंतवणूकीमुळे तीच मुलगी सुंदर भासते.
तारुण्याचे सौंदर्य : एका विशीतल्या मुलीला त्रेंडी कपडे घाला, ब्युटी पार्लर मधून सजवून आणा किंवा सिल्कच्या साडीत मिरवा, सर्वांनाच ती सुंदर दिसेल.
शेजारचे सौंदर्य : रोज रोज बघितल्यामुळे, तेही वयात येत असतांना, किंवा त्यानंतर लगेच, ती मुलगी सुंदर जाणवते.
गध्धेपंचविशी सौंदर्य : उजाड विराण वाळवंटात, जेथे ज्याला जी कुणी तहनलेल्याला पाणी प्यायला देणार ती त्याला सुंदर वाटणारच!
प्रोफ़ेशनल सौंदर्य : डॉक्टर-नर्स, टिचर-स्डुडंट, साहेब-सेक्रेटरी, हे ह्या कॅटॅगरीत मोडतात. कधी कधी ह्यात डॉक्टर-डॉक्टर, टिचर-टिचर, असाही विरळ योग बघायला मिळतो.
ट्रॅव्हल सौंदर्य : दहा-पंधरा दिवस ट्रिप मध्ये बाहेरच्या स्रुष्टीसौंदर्यापेक्षा बस, कोच किंवा व्हेसल मधलेच सौंदर्यच जेव्हा जास्तं आवडतं.
घ्रेलू सौंदर्य : साध्या घरच्या साडीत, रोजच्या कॉन्फ़ीडंट अवतारात, एका हास्याने व एका छोट्याशा दिलेल्या दादेने दिसणारे सौंदर्य!
ईंजिनीअरींग सौंदर्य : आय आय टीअन्स ह्याल नॉन-मेल सौंदर्य असे कुजकेपणाने म्हणतात.
सकाळचे सौंदर्य : जॉगिंग किंवा मॉर्निंग वॉकला हल्ली हल्लीच सूरतला दिसायला लगलेय.
खरे सौंदर्य : आमच्या एका चुलत मित्राने(मित्राचा मित्र) सांगितले होते की मुलगी बघायची तर ती सकाळी उठल्याबरोबर, बिना मेक-अप मध्ये, पहावी. जर ती तेव्हा सुंदर दिसली तरच ती खरी सुंदर! (शहाण्यांनी ह्या वाटेला जाऊ नये हा मित्रत्वाचा सल्ला!)
ग्रुहीणी सौंदर्य : जेव्हा आपली स्वतःची बायको जेवायला चवीष्टं, पोटभर आणि प्रेमाने देते तेव्हा ती फ़ारच सुंदर दिसते. (जगातल्या तमाम ऐश्वर्या, सुष्मिता तिच्यापुढे फ़िक्या पडतात.)
हेमंत पटील - सूरत

2006-03-02T10:34:00.000-08:00

भूत!
भूत म्हंटल्याबरोबर आप्ल्यासमोर एक भिववून टाकणारी आक्रुती ऊभी राहते. भूत हे नेहमीच मानगुटीवरच बसतं. ते रत्रीच निर्जन स्थळी एकट्या दुकट्याला पकडून जखडतं हेही लहान्पणापसून आपल्या मनात ठसलेलं आहे.
खरं तर मेलेल्या माणसांच्या भूतांपेक्षा जिवंत माणसंच खर्या भूतांसारखि असतात. प्रत्येकजण भूत बनून कोणत्या ना कोणत्या आयडियाच्या मानगुटीवर बसलेली असतात.
शास्त्रज्ञ शोधाच्या मानगुटीवर पक्की बसलेली असतात. तीही वर्षानुवर्षे. आयडिया मेली तरी ते तीची मानगूट सोडत नाहीत. घरादाराचे वाटोळे झाले तरी त्यांना त्याची पर्वा नसते.
प्रोफ़ेसर आणि शिक्षक मंडळी विद्यार्थ्यांच्या मानगुटीवरच बसलेली असतात. एक्दा त्यांच्या डोक्यात सबजेक्ट्चे भूत शिरले आणि शिस्तीचा बडगा मिळाल की ते ऊंच ऊंच झोके घेत सर्वांना घाबरवून टाकतात.
लहान मुलांच्या आयांना हे मूल कधी मोठे होणार ह्या वेडाच्या मानगुटीवर, तरुण मुले मुली, कधी आपले लग्नं होईल ह्या (भूताच्या) आशेवर स्वार असतात. किशोरवयीन मुले फ़ॅंटसीच्या आधीन, लेखक मन्डळी वाचकांवर, कवी श्रोत्यांवर, प्रकाशक लेखकांवर, ऊमेदवार व्होटर्सवर, भूतांसारखीच ठाण मांडून बसलेली असतात.
स्कॉलर मुले पहिल्या नंबर्वर, आईबाप पर्सेंट्वर, नवीन जॉईन झलेला प्रमोशन्वर, भक्त पुजार्यांवर, पुजारी देवांवर, व्यापारी मालावर, ही लीस्ट वाढतंच जातेय.
ह्या सर्वांवर कडी करतो तो कंजूष माणूस! तो जेव्हा पैशांच मानगुटीवर बसतो तेव्हा त्या भूतामुळे आपले नकोसे होतात, नकोसे नाहीसे होतात, नाहीसे झलेले तळतळाटाच्या मानेवर बसून फ़िरतात.
देणेकर्याचे भूत जेव्हा घेणेकर्याच्या मानेवर बसतं तेव्हाची त्याची अवस्था त्यालाच माहीत.
आताच्या यूथ मध्ये जो तो आयकॉन व्हायच्या मागे आहे. कोणाला शाहरुखखान व्हायचेय, कोणाला ऐश्वर्या, तर कोणाला सचिनभुताने पछाडलेले असते. त्यात भर घातली इंडियन आयडॉल, पैचान कौन, ह्या नव्या भूतांनी. आता उत्तरोत्तर ही भुते वढतच जाणार, पिंपळ, वड, मान, दिवस, रात्र, काम धाम, हे सर्व चढत्या क्रमाने तुमची आमची मान पकडणार!
जगातले तमाम ड्रॅक्युला, बीस साल बाद, लेकिन, नारायण धारप, अशोक समर्थ, रामसे ब्रदर्स, सर्वांनी आत रिटायर व्हावे. आता तुमचा आमचा भुताचा समन्ध. आपण सारे भूतभाउ. आपण सारे वीरुन जाउ.
पण आयडियाज अजून लोंबकळत्च राहतील कुणाच्यातरी मान्गुटीवर बसायला!
हेमंत पाटील - सुरत

2006-03-02T09:20:00.000-08:00

कुणी निंदा कुणी वंदा
खाण्याचा हा अपुला धंदा
उठताच चहा घशात घातला
मस्का टोस्ट तोंडात शिरला
नऊ वाजता खमंग वास नाकात शिरला
कांद्यापोह्यांसोबत चहा पोटात जाऊन बसला
भूक लगण्याचि वाट कशाला
घड्याळाचा काटा बारावर सरकला
पोटात एक खड्डा खणला
चपातीभाजीचा ऎवज ऒतला
नावाला आमटीभात, चवीला गोड भात
शेवटी दहीभात, सर्वकाही आत टाक
दुपारची वामकुक्षी मनाला आणते ऊभारी
तळलेली भजी जिभेला आवडतात भारी
जरा फिरायला जावे तेवधाच व्यायाम होतो
पाणीपुरी घ्यावी जठराग्नी फुलतो
थोडा टीव्ही पहावा, काही पेपर चाळावा
झाला नाही का स्वयंपाक म्हणुन ऒरडा करावा
रात्री तरी नीट चौरस आहार घ्यावा

त्यावर विडा मुखात कोंबावा
दिवस कसातरी निभला
पोटाला आधार की हो मिळाला

हेमंत पाटील
Wednesday, March 01, 2006 5:36:33 PM

2006-03-02T09:07:00.000-08:00

कधीतरी काहीतरी
माणूस जन्मतो तेव्हा तो कुणीच नसतो. माणूस जातो तेव्हा तो कुणीतरी असतो. हा जो "तरी" आहे तोच महत्वाचा आहे. अरे काहीतरी करा रे असे आजोबा सारखे ओरडायचे काकांना. कारण त्यांनी कुणीतरी व्हावं अशी त्यांची ईच्छा. माणसाने सतत काहीतरी केलं पाहीजे तरच तो कुणीतरी बनेल. अरे कसातरी अभ्यास करु नका नाहीतर काहीतरीच व्हाल हे सर्व सांगायचे. कसातरी जगु नको कोणीतरी होऊन जग. पण हे कसं जमायच? काहीतरी करताना कसंतरी होतं आणि पुढे मातेरं होतं. स्वयंपाक कसातरी केला तर चालतो पण चव चांगलीच असते, "काहीतरीच" नसते. डॉक्टर काहीतरी करा पण माझ्या मुलाला वाच्ग्वा, एक बाप म्हणतो. डॉक्टर मनात म्हणतात,मी त्याला कसातरी वाचवला हे कुठे तुला माहीत आहे. ह्या कसंतरी, कुणीतरी, काहीतरी वरंच सर्व जग चालले आहे. कुणी कसंतरी वागलं तरी वरती "तो" कुणीतरी आहे ना, तो बघून घेईल. "कुणीतरी काही मदत करा रे", भिकारी म्हणतो. तो भिकारीच असतो म्हणून कसातरी राहतो, कुठेतरी झोपतो. पण तो कुणी "रामन राघव" त्याचा खून करतो, तेव्हा तो कुणीतरी बनतो, ज्याचा एक दिवस पेपरमध्ये फोटो येतो. कुणीतरी माझ्याकदे पाहील म्हणून स्त्री नट्टापट्टा करते. कुणीतरी माझे कौतुक करेल म्हणून मूल आजूबाजूला बघते. कुणीतरी माझा सांभाळ करेल म्हणून आईवडिल मुलांकडे बघतात. कुणीतरी चांगलं म्हणेल म्हणून सर्व झटत असतात. तसं करताना काहीतरी वाईट होऊ नये म्हणून बायाबापड्या प्रार्थना करतात. माझ्या डोळ्यात काहीतरी गेलं, ह्यांनी बाजारातून काहीतरीच आणलं, ह्यांचे मित्रं कसलेतरीच आहेत, पोटात कसंतरीच झालं, पेपर कसातरीच गेला, रिझल्ट कसातरीच लागला, गाणं कसंतरीच झालंय, बक्षिस काहीतरीच दिलं, फ़ोटोत कसातरीच आलोय. काहीतरी लिहायला बसलो, तेव्हा "कवडसा"त कसंतरी आणू नका, आणि कुणीतरी चांगलं म्हणेल असं लिहा, असा आदेश "कुणीतरी" दिला. आता तुम्हीतरी चांगलं म्हणा नाहीतर माझा चेहरा कसातरीच होईल.
हेमंत पाटील७ जानेवारी २००६

स्पंज

2006-03-02T04:43:00.000-08:00

किती वाजता तू ऊठतोस सकाळी?
साडेसहाला. सातनंतर मी लोळूच शकत नाही.
(हे ह्याने आईकडून ऊचललेय. मालूताईंना आजार्पणाशिवाय कोणी सहानंतर अंथरूणात पाहीले नाही.)
मग अंघोळ लवकरच होत असेल?
अर्थात! आठच्या आत टॉवेल बाल्कनीत वाळत टांगलेला दिसेल.
(हे वडिलांकडून. कुणी नातेवाईक कुजबुजतो. ह्याचे वडिल अंघोळ करून आठला लायब्ररीत हजर! प्रत्येक पेपर आणि मॅगझिन वाचणारच.)
आता कसे काय रूटीन?
सकाळी पहिला चहा मीच बनवितो ग्रुहस्थाश्रमाला सुरवात केल्यापसून.
(बायकोने शिस्तीत ठेवलेय. एक कूजकट कॉमेंट!)
पण तुझे कपडे, मॅचिंग नेहमीच डोळ्यात भरतंय त्यानंतर.
(हीही सौंची क्रुपा.-अस्मादिक! फ़ूल स्लीव्हचाच शर्ट, तोही ईन करून, शूज कंपलसरी, डाय केसाला महीन्यातून, बेल्ट महागाचा, लग्नंसमारंभाला ठेवणीतले कपडे, वगैरे वगैरे!)
हल्ली तुझी नवीन गाण्यांवरती व सिनेमांवरही कमांड दिसतेय. नाही तू नवीन गाणी गुणगुणतांना दिसतोय.
(thanks to my teen-aged daughter who bombards me with all the trendy songs!)
बाकी शाळेत काय किंवा कॉलेज काय तू नेहमीच सिन्सिअर.
(आजीची शिकवण. आजोबा यायच्या आत सगळं तयार हवं.)
आजार्पणात सर्व काळजी घेतोस ईतरांची आणि मुख्य म्हणजे स्वतः आजारी पडत नाहीस हे काय कमी आहे?
(हा नोकरीचा परिणाम. प्रोफ़ेसरकीमुळे पाहिजे त्या वेळेस ईमर्जंन्सीच्या नावाखाली पळ काढता येतो आणि व्यायाम रूटीन नीट ठेवण्यास कॉलेजचे टाईमटेबल धाऊन येते.)
शिकवण्याचि स्टाईल बरोबर
(कारण कसे शिकवायला नको ते शाळा, कॉलेज मधे बहूतेक शिक्षकांनी दाखवून दिले होतेच. एकदा वाईट शिकवायचे नाही हे कळले की मग चांगले शिकवीण्याशिवाय दूसरा पर्यायच नसतो.)
आता हे सगळंच जर बाहेरून आलेलं, मझ्यात ईतरांच्या क्रुपेने रुजलेलं तर मग माझं स्वतःचं काय?कंटाळाच फ़क्तं माझा?
आंधळा विश्वास ठेवणं, चक्रात जूंपून घेणं, झापडं लावून काम कर्णं, ह्यात हरवलाय तो कोण?
मझा मी कोण?
एक मुलगा, एक नातु, एक नवरा, एक बाप, एक प्रोफ़ेसर, हे सर्व मायनस केलं तर उरतो तो मी काय आणि कसा असेन?
कुठे आणि कसा भेटेन मी त्याला?
की मी एक सछ्छिद्र स्पंज?
ज्यात कोणीही पाणी भरावं आणि दाबून ते केव्हाही काढून घ्यावं?
हेमंत पाटील - सूर